Συγγραφέας: Richard Schapke
«Όποιος εντασσόταν στα SA του Βερολίνου, εισερχόταν στις τάξεις των παριών. Η πορεία του γινόταν ένα στενό πέρασμα ανάμεσα στην αστυνομία και τον όχλο. Εκεί, έπρεπε είτε να σταθεί όρθιος είτε να πέσει»
Γιόζεφ Γκέμπελς
Ο Horst Wessel —αναμφίβολα ο πιο εξέχων «μάρτυρας του αίματος» («Blutzeuge») του NSDAP στο Βερολίνο, μαζί με τον Hans Maikowski— γεννήθηκε στο Bielefeld στις 10 Ιανουαρίου 1907, γιος ενός πάστορα και ελευθεροτέκτονα. Αφού η οικογένειά του, που ανήκε στα κατώτερα στρώματα της μεσαίας τάξης, μετακόμισε στο Βερολίνο, ο Wessel φοίτησε εκεί σε ένα Gymnasium (γυμνάσιο). Ένα πνεύμα αντίστασης απέναντι στο κοινωνικό του υπόβαθρο και το περιβάλλον του τον ώθησε στην πολιτική από νεαρή ηλικία· το 1922, εντάχθηκε στο τοπικό τμήμα «Kronprinzessin» (Διάδοχος Πριγκίπισσα) —με τον αριθμό 21— του «Bismarck-Orden». Πρόκειται για μια βοηθητική οργάνωση του Γερμανικού Εθνικού Λαϊκού Κόμματος (DNVP), υπό την ηγεσία του Wilhelm Kube —ενός άνδρα που αργότερα θα γινόταν Gauleiter των Ναζί. Μέσω της συμμετοχής του στην παροχή ασφάλειας για πολιτικές εκδηλώσεις για λογαριασμό του «Bismarck-Orden» ο Wessel ήρθε σε επαφή με την οργάνωση «Wiking-Bund» του Λοχαγού Ehrhardt, την άνοιξη του 1924. Η «Wiking-Bund» λειτουργούσε ως σημείο συγκέντρωσης για πρώην μέλη της «Marinebrigade Ehrhardt» —μιας μονάδας που είχε διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στο Πραξικόπημα του Kapp και ήταν γνωστή για το έμβλημά της: τη σβάστικα πάνω στο ατσάλινο κράνος. Εκεί, ο Wessel συνάντησε επίσης πρώην τρομοκράτες από τη σκοτεινή «Organisation Consul» (OC) —μια ομάδα υπεύθυνη, μεταξύ άλλων ενεργειών, για τις δολοφονίες του πολιτικού Matthias Erzberger (υποστηρικτή της «πολιτικής της εκπλήρωσης» όσον αφορά τη Συνθήκη των Βερσαλλιών) και του Υπουργού Εξωτερικών Walther Rathenau. Ο Wessel εντυπωσιάστηκε βαθιά από τον απόλυτο ακτιβισμό των υποστηρικτών του Ehrhardt, ο οποίος ερχόταν σε έντονη, θετική αντίθεση με τον αντιδραστικό χαρακτήρα των Γερμανών Εθνικιστών. Κατά συνέπεια, παρόλο που κατείχε ήδη το Αργυρό Τιμητικό Σήμα του «Bismarck-Orden», εντάχθηκε και στην «Wiking-Bund» —μια κίνηση που οδήγησε στην έναρξη διαδικασίας αποβολής του από την «Bismarck-Orden» τον Ιούλιο του 1924 (αν και τελικά η διαδικασία αυτή ματαιώθηκε). Ο λόγος γι’ αυτό ήταν ότι ο νεαρός φοιτητής είχε εμφανιστεί σε μια εκδήλωση φορώντας ναζιστική στολή — μια πρακτική που δεν ήταν ασυνήθιστη μεταξύ των οπαδών του Έρχαρντ εκείνη την εποχή.
Ωστόσο, η ρήξη δεν μπορούσε πλέον να αποφευχθεί. Στις 12 Φεβρουαρίου 1925, ο Χορστ Βέσελ αποχώρησε από το «Τάγμα Μπίσμαρκ» (Bismarck Order) και αφοσιώθηκε εξ ολοκλήρου στο έργο του για την οργάνωση «Wiking-Bund». Η εγγραφή του ως φοιτητής Νομικής, στις 19 Απριλίου 1926, δεν μετέβαλε καθόλου αυτή την αφοσίωση. Μόλις έναν μήνα αργότερα, η οργάνωση τέθηκε εκτός νόμου στην Πρωσία, καθώς ο περιφερειακός της ηγέτης στο Βερολίνο, ο Σόντενστερν, φέρεται να εμπλεκόταν σε προετοιμασίες για πραξικόπημα. Σημειωτέον ότι η εν λόγω δικαστική υπόθεση κατέστη αναγκαίο να τεθεί στο αρχείο, ελλείψει αποδεικτικών στοιχείων.
Ο Horst Wessel, όντας πλέον πολιτικά αποπροσανατολισμένος, δεν μπορούσε να βρει ικανοποίηση στην κοινωνική ζωή της φοιτητικής του αδελφότητας, η οποία περιλάμβανε και τη διεξαγωγή μονομαχιών. Ο νεαρός ακτιβιστής πιθανότατα απογοητεύτηκε επίσης από την προσωρινή συμμαχία του Ehrhardt με την αντιδραστική οργάνωση «Stahlhelm». Μια εναλλακτική λύση παρουσιάστηκε μέσω των SA του Βερολίνου —τα οποία βρισκόταν τότε στα αρχικά στάδια συγκρότησής του—, στις τάξεις της οποίας ο Heinz Hauenstein, γνωστός πρώην ηγέτης των «Freikorps» και πρωτοπόρος του NSDAP στη βόρεια Γερμανία, συγκέντρωνε τα κοινωνικο-επαναστατικά στοιχεία του κινήματος, ερχόμενος σε αντιπαράθεση με τον Gauleiter Schmiedicke και τον διοικητή της SA, Daluege. Παρά τις χαοτικές συνθήκες που επικρατούσαν τότε στο Gau (περιφερειακή οργάνωση) του Βερολίνου, το όνομα του Wessel εμφανίστηκε στους καταλόγους μελών των «Sturmabteilung» του Βερολίνου τον Οκτώβριο του 1926.
Την 1η Νοεμβρίου 1926, ο Γιόζεφ Γκέμπελς ανέλαβε την ηγεσία του Gau Βερολίνου (περιφερειακής οργάνωσης) —το οποίο βρισκόταν σε κατάσταση διάλυσης— και προχώρησε στην αναδιοργάνωσή του. Σε αντίθεση με την επικρατούσα αντίληψη, ο Βέσελ δεν εντυπωσιάστηκε ιδιαίτερα από τις ικανότητες του νέου του Gauleiter (περιφερειακού ηγέτη) —μια στάση που ίσως ενισχύθηκε από την απομάκρυνση του Hauenstein. Παρά τις επιφυλάξεις του, τον Δεκέμβριο απέκτησε την κάρτα μέλους του NSDAP. Δεδομένου του ευθύ του χαρακτήρα και της άρνησής του να υποκύψει σε κάθε μορφή εξουσίας, είναι πιθανό να είχε μια άμεση και ειλικρινή συζήτηση με τον Γκέμπελς (αν και οι καταχωρήσεις στο ημερολόγιό του από εκείνη την περίοδο έχουν χαθεί). Είναι επίσης πιθανό το ενδιαφέρον που έδειξε τότε ο Gauleiter για την Εθνικοσοσιαλιστική Φοιτητική Ένωση να πηγάζει από αυτές τις επαφές. Μια σημαντική εμπειρία για τον Βέσελ ήταν, κατά πάσα πιθανότητα, η συμμετοχή του στο 3ο Συνέδριο του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος στη Νυρεμβέργη (Αύγουστος 1927) —ένα γεγονός που σημαδεύτηκε από έντονες διαμάχες σχετικά με τη Φοιτητική Ένωση.
Κατά τη διάρκεια του χειμερινού εξαμήνου 1927/28, ως φοιτητής νομικής ταξίδεψε στη Βιέννη για ένα εξάμηνο, έχοντας λάβει παράλληλα εντολή από τον Gauleiter (περιφερειακό ηγέτη) του να μελετήσει τη δράση των Αυστριακών Εθνικοσοσιαλιστών μεταξύ της νεολαίας. Ο Wessel απέκτησε την απαραίτητη εμπειρία αναλαμβάνοντας προσωρινά την ηγεσία μιας μονάδας της «Bund Deutscher Arbeiterjugend» («Ένωση Νέων Γερμανών Εργατών») —ενός προδρόμου της Χιτλερικής Νεολαίας. Κατά την παραμονή του στη Βιέννη, συμμετείχε στις ταραχές που στρέφονταν εναντίον της τζαζ όπερας «Johnny spielt auf» («Ο Τζόνι παίζει»). Είναι χαρακτηριστικό ότι, σε επιστολή του προς έναν φίλο με ημερομηνία 20 Φεβρουαρίου 1928, ο Wessel παρατήρησε πως, σε αντίθεση με το Βερολίνο, το εθνικοσοσιαλιστικό Gau (περιφερειακό τμήμα) στη Βιέννη ήταν οργανωμένο με υποδειγματικό τρόπο. Μετά την ολοκλήρωση του εξαμήνου στη Βιέννη, ο Horst Wessel εγκατέλειψε τις σπουδές νομικής και ανέλαβε τη διοίκηση μιας μονάδας δρόμου των SA κοντά στην Alexanderplatz του Βερολίνου, η οποία αποτελούσε τμήμα της έντονα κοινωνικά επαναστατικής «SA-Sturm 1» της «Standarte 4». Επιπλέον, διακρίθηκε ως ρήτορας προπαγάνδας· για παράδειγμα, στις 15 Ιανουαρίου 1929, στο Berlin-Friedenau, ο Wessel εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά της αστικής δεξιάς. Αργότερα, σε συνομιλία του με τον Goebbels, εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για την έλλειψη ακτιβισμού εντός των SA. Ο Goebbels σημείωσε: «Βρίσκομαι σε πολύ δύσκολη θέση. Αν προχωρήσουμε σε ακτιβιστική δράση στο Βερολίνο, οι δικοί μας θα καταλήξουν να τα κάνουν όλα γυαλιά-καρφιά».
Ακολούθησαν τακτικές συναντήσεις, στις οποίες ο Βέσελ και ο Γκέμπελς συζητούσαν, πρωτίστως, τη σχέση του NSDAP με τους Γερμανούς εθνικιστές —καθώς και με την παραστρατιωτική οργάνωση «Stahlhelm»— καθώς και τη φύση της εθνικοσοσιαλιστικής επανάστασης. Ούτε ο Γκέμπελς έδειξε ιδιαίτερο ενθουσιασμό όταν, τον Απρίλιο του 1929, ο Χίτλερ επιδίωξε μια προσέγγιση με την αστική δεξιά, υποστηρίζοντας μάλιστα την κοινοβουλευτική δράση: «Και σε μια τέτοια στιγμή, που είναι κρίσιμο να διατηρήσει κανείς την ψυχραιμία του! Είναι ικανός να σε τρελάνει. Έχουμε ακόμα πάρα πολλούς μικροαστούς στο κόμμα. Η "γραμμή του Μονάχου" είναι, κατά στιγμές, ανυπόφορη. Δεν είμαι διατεθειμένος να συναινέσω σε έναν σάπιο συμβιβασμό. Θα παραμείνω στον ευθύ δρόμο —ακόμα κι αν αυτό μου κοστίσει την προσωπική μου θέση. Μερικές φορές αμφιβάλλω για τον Χίτλερ… Έχει ήδη προκληθεί σοβαρή σύγχυση στις τάξεις των SA». Μετά από μία από αυτές τις συζητήσεις, ο Γκέμπελς ως Gauleiter (περιφερειακός ηγέτης) του Βερολίνου αποφάσισε να εξαπολύσει μια επιθετική εκστρατεία εναντίον των «Γερμανών εθνικών αντιδραστικών», δεδομένου ότι ο Χίτλερ δεν είχε απαντήσει σε κανένα ερώτημα σχετικά με το ζήτημα. Η κεντρική ηγεσία του κόμματος στο Μόναχο υπονόμευσε αυτή την εκστρατεία συμμετέχοντας στο δημοψήφισμα κατά του Σχεδίου Γιανγκ —μια κίνηση που, όπως λέγεται, προτάθηκε από τον ίδιο τον Ότο Στράσερ. Σχετικά με αυτό, ο Bodo Uhse —μια προσωπικότητα της εθνικοσοσιαλιστικής αριστεράς και πραγματικά ομοϊδεάτης του Χορστ Βέσελ— παρατήρησε: «Ο Χίτλερ έχει ζέψει τις νεαρές στρατιές των "Καφέ Πουκαμίσων" (Brownshirts) στο άρμα ακριβώς εκείνων των ανθρώπων που εμείς καταγγέλλαμε με τόσο πάθος μέρα με τη μέρα —εκείνων που αμαύρωναν το όνομα του έθνους με την απληστία τους για κέρδος, εκείνων των οπισθοδρομικών, αντιδραστικών στοιχείων που ανέδιδαν μια αποκρουστική ταξική αλαζονεία. Την κρίσιμη ώρα, όταν ο αγώνας έπρεπε να διεξαχθεί εκτός των νόμων του κράτους, εκείνος επέλεξε να κινηθεί εντός των ήρεμων ορίων της δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Σε σύμπραξη με φανερούς δημαγωγούς —για τους οποίους το έθνος δεν υπήρξε ποτέ τίποτα περισσότερο από ένα βολικό προκάλυμμα για τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες— έθεσε ένα ερώτημα στον λαό· δεν επρόκειτο για ένα ειλικρινές ερώτημα, αλλά για μια εξαπάτηση. Τη στιγμή ακριβώς που φαινόταν αναγκαίο να αναληφθούν διάφοροι κίνδυνοι, ο Χίτλερ επέλεξε τον ασφαλή δρόμο. Ευθυγραμμίστηκε με τις δυνάμεις της αντίδρασης και με το δυσαρεστημένο κεφάλαιο».
Αυτή η πορεία οδήγησε στο «Μέτωπο του Χάρτσμπουργκ», καθώς και στις διώξεις αριστερών και όλων των μη ενταγμένων σε εθνικοσοσιαλιστικές οργανώσεις κατά τη διάρκεια του Γ' Ράιχ. Το αποκορύφωμα υπήρξε η σφαγή της 30ης Ιουνίου 1934. Από την 1η Μαΐου 1929, ο Χορστ Βέσελ υπηρέτησε ως επικεφαλής μονάδας στο Βερολίνο-Φρίντριχσχαϊν, όπου συγκρότησε τον 5ο Λόχο (Sturm 5) της SA. Μεταξύ των ανδρών του συγκαταλέγονταν πολλά πρώην μέλη της *Rotfrontkämpferbund* («Ένωση Μαχητών του Κόκκινου Μετώπου») καθώς και κομμουνιστές — γεγονός που αντικατοπτρίστηκε στη δημιουργία μιας μπάντας με «Schalmei» (είδος λαϊκού πνευστού οργάνου), ενός τύπου μουσικού συνόλου που προηγουμένως απαντάτο μόνο στο KPD (Κομμουνιστικό Κόμμα Γερμανίας). Ο ασταθής φοιτητής διασκεύασε ένα κομμουνιστικό εμβατήριο μάχης, δημιουργώντας τον ύμνο «Die Fahne hoch!» («Ψηλά τα Λάβαρα!»), ο οποίος —αφού τροποποιήθηκε ώστε να είναι λιγότερο ριζοσπαστικός, κατόπιν εντολής του Ερνστ Ρεμ— έμελλε να γίνει ο δεύτερος εθνικός ύμνος του Γ' Ράιχ. Μετά από μια παρουσίαση στη Φρανκφούρτη (επί του Όντερ) που πέρασε σχεδόν απαρατήρητη, το «Τραγούδι του Χορστ Βέσελ» έκανε την πρεμιέρα του στο Βερολίνο στις 6 Σεπτεμβρίου 1929. Λίγο αργότερα, δημοσιεύθηκε και στην εφημερίδα «Der Angriff». Ωστόσο, μέχρι εκείνη τη στιγμή, ο Χορστ Βέσελ είχε αρχίσει να απομακρύνεται όλο και περισσότερο από τις κομματικές δραστηριότητες. Οι λόγοι για αυτό εντοπίζονταν, εν μέρει, στην απογοήτευσή του από τη στροφή του Χίτλερ προς μια φιλοαστική κατεύθυνση και, εν μέρει, στη σχέση του με την Erna Jaenicke, μια πρώην ιερόδουλη. Το νεαρό ζευγάρι εγκαταστάθηκε στο σπίτι μιας χήρας, της κυρίας Ζαλμ, στην οδό Große Frankfurter Straße 62. Έπειτα από μια σειρά διαπληκτισμών, η σπιτονοικοκυρά απευθύνθηκε σε παλιούς συντρόφους του εκλιπόντος συζύγου της, ο οποίος υπήρξε δραστήριο μέλος της «Rotfrontkämpferbund».
Αμέσως —ήταν 14 Ιανουαρίου 1930— μια ομάδα κρούσης, υπό την ηγεσία του κομμουνιστή μαστροπού Albert «Ali» Höhler, ξεκίνησε τη δράση της. Το σχεδιαζόμενο «προλεταριακό ξύλο» εις βάρος του Βέσελ πήρε ανεξέλεγκτες διαστάσεις, καθώς ο Höhler τύχαινε να γνωρίζει την Erna Jaenicke από παλαιότερες, λιγότερο ευνοϊκές περιόδους. Προς έκπληξη ακόμη και των ίδιων των συντρόφων του, ο «Άλι» τράβηξε πιστόλι και έριξε τον Χορστ Βέσελ στο έδαφος, πυροβολώντας τον στο στόμα. Έπειτα από αγώνα εβδομάδων για τη ζωή του, ο Βέσελ υπέκυψε στα σοβαρά τραύματά του στις 23 Φεβρουαρίου. Ο Γκαουλάιτερ Γκέμπελς —εμφανώς κλονισμένος και ίσως ωθούμενος από τύψεις, δεδομένου ότι ο Βέσελ υπήρξε αρκετά ανυπότακτος εκπρόσωπος της αριστερής πτέρυγας του κόμματος— άδραξε την ευκαιρία να αναδείξει τον *Sturmführer 5* (Επικεφαλής Ομάδας Κρούσης 5) σε μάρτυρα του κινήματος, παρά τις αντιρρήσεις της κεντρικής ηγεσίας του κόμματος στο Μόναχο. Μέχρι τις 26 Φεβρουαρίου, η εφημερίδα «Der Angriff» είχε ήδη κυκλοφορήσει ένα ειδικό τεύχος αφιερωμένο στον Χορστ Βέσελ, ενώ την 1η Μαρτίου τελέστηκε μια μεγαλοπρεπής κηδεία στο κοιμητήριο της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου στο Βερολίνο. Μεταξύ των ομιλητών ήταν ο Γκέμπελς, ο Ανώτατος Αρχηγός των SA, Franz Pfeffer von Salomon, ο «Standartenführe» Breuer, καθώς και δύο εκπρόσωποι της Εθνικοσοσιαλιστικής Ένωσης Φοιτητών.
Ο Χίτλερ έστειλε επιδεικτικά τις δικαιολογίες του για την απουσία του —γεγονός που αποτελεί, παρεμπιπτόντως, άλλη μια ένδειξη της κακής σχέσης του με το Gau (περιφερειακή κομματική οργάνωση) του Βερολίνου. Ο αρχηγός του κόμματος προτίμησε να «χαλαρώσει» στο Μπέρχτεσγκαντεν. Κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων μνήμης, κομμουνιστές προκάλεσαν επεισόδια στην περιοχή, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να βεβηλώσουν το νεκροταφείο· κάνοντας νύξη για την Erna Jaenicke άφησαν την επιγραφή: «Στον μαστροπό Χορστ Βέσελ — ένα τελευταίο Heil Hitler!». Ως απάντηση, κατά τα φαινόμενα, στην αδιάφορη στάση του Χίτλερ, ο Γκέμπελς —στις 4 Απριλίου, στο Sportpalast του Βερολίνου— υιοθέτησε επιδεικτικά μια επαναστατική στάση, παραθέτοντας στίχους από το «Horst-Wessel-Lied». Στις 26 Σεπτεμβρίου 1930, οι δολοφόνοι του Χορστ Βέσελ καταδικάστηκαν σε πολυετείς ποινές φυλάκισης· η αυστηρότερη ποινή, έξι έτη και ένας μήνας καταναγκαστικών έργων, επιβλήθηκε στον Χέλερ (Höhler). Φυσικά, αυτό ελάχιστα συνέβαλε στο να κατευναστεί η πικρία των SA για την επαίσχυντη συμπεριφορά των κομμουνιστών (οι δράστες βρήκαν το τέλος τους τον Σεπτέμβριο του 1933, όταν τα SA εισέβαλαν στη φυλακή όπου κρατούνταν). Όταν τα SA στην περιοχή ανατολικά του Έλβα, υπό την ηγεσία του Ταγματάρχη Στένες (Stennes), εξεγέρθηκαν στις αρχές Απριλίου του 1931 εναντίον της ηγεσίας που έδρευε στο Μόναχο, οι στασιαστές —επικαλούμενοι τα γεγονότα της 1ης Μαρτίου 1930— αρνήθηκαν να συμπράξουν με τον «Σύνδεσμο Αγώνα κατά του Φασισμού» (Kampfbund gegen den Faschismus), μια οργάνωση ανοιχτή και σε Εθνικοσοσιαλιστές που δεν ανήκαν σε κάποια συγκεκριμένη κομματική δομή. Σημειωτέον ότι ο Γκέμπελς διαδραμάτισε έναν εξαιρετικά αμφιλεγόμενο ρόλο σε αυτή την υπόθεση· είναι πιθανό να συμμετείχε στις προετοιμασίες της εξέγερσης. Τουλάχιστον, οι στασιαστές επιδίωξαν να τον στρατολογήσουν —αντί για τον αντιδημοφιλή Ότο Στράσερ— προκειμένου να ηγηθεί ενός ανεξάρτητου βορειογερμανικού κλάδου του NSDAP.
Ακόμη και μετά από αυτό το περιστατικό —το οποίο παραλίγο να οδηγήσει στη μετακίνησή του στη Βιέννη ως τιμωρητικό μέτρο—, ο Γκέμπελς συνέχισε να καλλιεργεί μια προσωπολατρεία γύρω από τον άνθρωπο με τον οποίο είχε κάποτε έρθει σε αντιπαράθεση. Στις 15 Αυγούστου 1931, για παράδειγμα, προέστη της τελετής καθαγιασμού της σημαίας για το νέο Σύνταγμα των SA (SA-Standarte 5), το οποίο έφερε το όνομα «Χορστ Βέσελ», στο Βερολίνο. Τον Ιούλιο του 1932, ο εκδοτικός οίκος του κόμματος κυκλοφόρησε το βιβλίο «Χορστ Βέσελ – Ζωή και Θάνατος», ενώ ένα μυθιστόρημα με τίτλο «Χορστ Βέσελ», γραμμένο από τον Hanns Heinz Ewers και εκδοθέν το ίδιο φθινόπωρο, έφτασε σε κυκλοφορία τα 30.000 αντίτυπα μέσα σε λίγες μόλις εβδομάδες. Ο Ότο Στράσερ επιχείρησε επίσης να οικειοποιηθεί τον μάρτυρα για τους δικούς του σκοπούς· μεταξύ άλλων, στις 30 Οκτωβρίου 1932, δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Die Schwarze Front» ένα άρθρο αφιερωμένο στον «επαναστάτη εθνικοσοσιαλιστή» Χορστ Βέσελ.



