Μια ομάδα νέων Ιταλών, που είχαν συγκεντρωθεί γύρω από την οργάνωση «Lotta Studentesca», αποφάσισαν να αλλάξουν το όνομα της συλλογικότητάς τους μετά από δύο χρόνια έντονου ακτιβισμού στους δρόμους της Ρώμης, υιοθετώντας το όνομα «Terza Posizione» (Τρίτη Θέση). Αυτό συνέβη τον Ιανουάριο του 1978 και, όπως θα δούμε, δεν επρόκειτο απλώς για μια ονομαστική αλλαγή. Κατά τη διάρκεια αυτών των δύο ετών (1976-1978), αυτό που αρχικά είχε αναδυθεί ως μια ομάδα νέων εκτός του MSI (Ιταλικό Κοινωνικό Κίνημα) είχε γίνει ένα γνήσιο πολιτικό κίνημα, λόγω των πολυάριθμων ακτιβιστών του και της δομής του. Από πολιτική άποψη, η «Terza Posizione» βασίστηκε στις θεωρίες που αναπτύχθηκαν στο «La disintegrazione del sistema» (Η Διάλυση του Συστήματος) του Φράνκο Φρέντα. Τα κείμενα που χρησιμοποιήθηκαν για την πολιτική εκπαίδευση των ακτιβιστών της ήταν το «Δόγμα των Αρίων για τον Αγώνα και την Νίκη» του Ιούλιου Έβολα και «Η Μάχη του Βερολίνου».
Παρά την επικρατούσα ιστορική και νομική αφήγηση, η «Terza Posizione» δεν ήταν ποτέ τρομοκρατική οργάνωση. Είναι αλήθεια ότι μια κεντρική ομάδα, η οποία είχε σχηματιστεί ξεχωριστά, λειτουργούσε εντός της οργάνωσης, παίρνοντας τη μορφή αυτού που τα δικαστήρια αργότερα θα χαρακτήριζαν ως «ένοπλη συμμορία». Ωστόσο, ολόκληρη η οργάνωση ακολουθούσε κλασικά μοντέλα πολιτικού ακτιβισμού. Ενώ είχε ως κύρια έδρα τη Ρώμη, αλλά ήταν παρούσα σε όλη την Ιταλία, η «Terza Posizione» λειτουργούσε με έναν εντελώς συμβατικό τρόπο: διανέμοντας φυλλάδια, δημοσιεύοντας κείμενα, εκδίδοντας μια εφημερίδα με το ίδιο όνομα, οργανώνοντας διαδηλώσεις δρόμου και προσηλυτίζοντας νέα μέλη. Η οργάνωση ήταν, φυσικά, δομημένη ιεραρχικά, αντικατοπτρίζοντας τις φωλιές του Corneliu Codreanu, από τον οποίο η Terza Posizione εμπνεύστηκε. Επιπλέον, η μέση ηλικία των μελών της ήταν αξιοσημείωτα νέα. Με λίγες εξαιρέσεις, η μέση ηλικία των ηγετών της ήταν είκοσι χρονών. Η μέση ηλικία των απλών μελών της ήταν ακόμη νεότερη. Το σύμβολο της Terza Posizione ήταν μία ρούνα και ένα σφυρί που επικαλύπτονταν. Το σφυρί προκάλεσε ένα είδος συμβολικής απάντησης στο κλειδί Hazet 36 (H36), που συνήθως χρησιμοποιούνταν από την άκρα αριστερά ως όπλο εναντίον των νεοφασιστών. Η χρήση αυτού του εργαλείου, ενός άτυπου μέσου μάχης, ήταν τόσο διαδεδομένη που οι αριστερές πορείες της εποχής φώναζαν το σύνθημα «H36! Φασίστα, πού είσαι;» Αλλά η πολιτική δραστηριότητα της Terza Posizione δεν οδήγησε ποτέ σε δολοφονίες. Από όσα έχουν ειπωθεί, φαίνεται ότι η Terza Posizione και οι NAR (Nuclei Armati Rivoluzionari) ήταν δύο πολύ ξεχωριστές και ουσιαστικά ασυμβίβαστες οντότητες. Αν οι μαχητές της Terza Posizione κατάφεραν να περάσουν στους NAR, αυτό δεν έτεινε να αντιπροσωπεύει καμία συνέχεια μεταξύ δύο ομάδων που κατέληξαν, από μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή και μετά, να συγκρούονται: αυτό επειδή οι ηγέτες των NAR ήθελαν να προχωρήσουν στην φυσική εξάλειψη - όπως έκαναν με έναν από αυτούς (1) - όλων των ηγετών του Terza Posizione.
Ένας από τους ηγέτες της Terza Posizione ήταν ο Marcello De Angelis, ο οποίος συνόψισε τις συμπάθειες της ομάδας όσον αφορά την εξωτερική πολιτική ως εξής: «Μας άρεσε ο Καντάφι. Υποστηρίζαμε την Ιρανική Ισλαμική Επανάσταση». Ομοίως, το περιοδικό της ομάδας επαινούσε τον παλαιστινιακό λαό και την αντίστασή του: «Ο αγώνας του παλαιστινιακού λαού είναι υποδειγματικός για όλους τους λαούς που αγωνίζονται ενάντια στον ιμπεριαλισμό, ενάντια στον καπιταλισμό και ενάντια στον Σιωνισμό, για την επιβεβαίωση μιας Τρίτης Θέσης, της μόνης ικανής να αντιμετωπίσει τις κυρίαρχες ιδεολογίες. Παράλληλα με τον παλαιστινιακό λαό, η αραβική ενότητα υπέστη σοβαρό πλήγμα εξαιτίας του Σαντάτ, του ανάξιου διαδόχου του Νάσερ και συνεργού εκείνου του Μπεγκίν που υποκίνησε τη σφαγή του Ντέιρ Γιασίν. Η αραβική ενότητα που επιθυμούσε και ματαιώνονταν εδώ και δεκαετίες είναι εύκολα συγκρίσιμη με την εξίσου επιθυμητή ευρωπαϊκή ενότητα […]». Το Ιράκ, σε ανοιχτή αντίθεση με τις συχνά αμβλείες πολιτικές της Συρίας, αντιπροσωπεύει, μαζί με τη Λιβύη και την παλαιστινιακή πρωτοπορία, την πιο ριζοσπαστική πτέρυγα του μετώπου που αντιτίθεται στις καπιταλιστικές-σιωνιστικές πολιτικές.
Λογικά, η Terza Posizione αντιτάχθηκε στις Συμφωνίες του Καμπ Ντέιβιντ, τις οποίες θεωρούσε δώρο στον Σιωνισμό. Εξέφραζε την υποστήριξή της στους Αφγανούς και το Ιράν του Χομεϊνί: «Μετά τους Παλαιστίνιους, τους Μοντονέρος και τους Σαντινίστας, το πιο πρόσφατο παράδειγμα, χρονολογικά, είναι η εξέγερση στο Ιράν. Αυτή η λαϊκή, θρησκευτική, αντιμοντερνιστική εξέγερση έχει συγχωνευθεί με ένα μαρξιστικό-λενινιστικό φαινόμενο. Στην Ιταλία, το Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα (PCI) είναι το επίκεντρο αυτής της φλύαρης σταυροφορίας υπέρ του ιρανικού λαού. Οι διαφορές μεταξύ του υλιστικού πλαισίου, του ιδεολογικού χαρακτηρισμού, της μοντερνιστικής μυθολογίας του Κομμουνιστικού Κόμματος και του θρησκευτικού αγώνα των Ιρανών στο όνομα του πολιτισμού είναι εμφανείς. Είτε πρόκειται για την αμερικανική δύναμη, η οποία βασίζεται στη στρατιωτική δικτατορία, είτε για τη σοβιετική δύναμη, η οποία προσπαθεί να απορροφήσει ξανά μία εξέγερση (κάτι που είναι, επιπλέον, απίθανο), και οι δύο υπερδυνάμεις έχουν συμφέρον με το να γίνουν μάρτυρες μιας ομαλοποίησης της ιρανικής κατάστασης».
Ωστόσο, η συμπάθεια προς τον Χομεϊνισμό δεν εμπόδισε την οργάνωση να «διατηρεί έναν ειλικρινή θαυμασμό για τους Αθανάτους, δηλαδή τη Φρουρά του Σάχη, μερικά από τα μέλη της οποίας, κατά τη διάρκεια της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979, θα σφαγιάζονταν επί τόπου αποκλειστικά για την υπεράσπιση μιας Αρχής» και να κατηγορήσει τους Ιρανούς επαναστάτες για μια σειρά από λάθη, όπως η ομηρία στην αμερικανική πρεσβεία.
Η πολιτική προοπτική της Terza Posizione ήταν αυτή των μικρών πατρίδων και των μικρών εθνοτικών ομάδων: το εντελώς αντίθετο από την συγκεντρωτική και εθνικιστική προοπτική του MSI. Αυτή η συμπάθεια έφτασε σε τέτοιο βαθμό που το περιοδικό της Terza Posizione επαινούσε αυτονομιστικές ομάδες, όπως το Εθνικό Μέτωπο της Σικελίας, ιδίως λόγω της έντονης συμπάθειάς του τελευταίου για τον Νασερισμό και τον Κανταφισμό, αλλά και λόγω των δεσμών του με την παλαιστινιακή αντίσταση και το Μέτωπο Πολισάριο. Ένα χαρακτηριστικό στοιχείο της Terza Posizione, που εκφράζεται ειλικρινά από το όνομά της, ήταν η ικανότητά της να συνδυάζει κλασικές αναφορές στον νεοφασισμό με τον μύθο του αντιιμπεριαλιστικού αγώνα των εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων που είναι διάσπαρτα σε όλο τον κόσμο, με ιδιαίτερη έμφαση στη Λατινική Αμερική: τους Σαντινίστας της Νικαράγουας και τους Μοντονέρος της Αργεντινής. Η ίδια επιλογή του ονόματος υποκινήθηκε από αυτόν τον θαυμασμό: ήταν μια ρητή αναφορά στην tercera posición που θεωρητικοποίησε ο Χουάν Ντομίνγκο Περόν.
Ήταν επίσης μια αναφορά στην «Τρίτη Δημοκρατία» η οποία ενέπνευσε την πολιτική ομάδα που ανέλαβε την πολιτική και ακτιβιστική κληρονομιά της Terza Posizione και υιοθέτησε το όνομα Settembre. Η νέα οργάνωση αποτελούσε ουσιαστική συνέχεια της Terza Posizione, η οποία είχε αυτοδιαλυθεί λόγω των δικαστικών διώξεων που την αποδεκάτισαν μετά την βομβιστική επίθεση στην Μπολόνια. Η Settembre ακολούθησε τις γραμμές εξωτερικής πολιτικής που χαρακτήριζαν την Terza Posizione, αλλά με μια πιο εξτρεμιστική χροιά. Το ομώνυμο περιοδικό της ομάδας περιείχε εκτενείς και εμφατικές εξυμνήσεις του Ισλάμ και, ιδιαίτερα, του Ιράν: μιας χώρας που θαυμάζεται ιδιαίτερα για την επιδίωξή της να υλοποιήσει το Ισλάμ στην καρδιά της σύγχρονης πραγματικότητας, όπως ακριβώς ο ιταλικός τερσερισμός επιδίωκε να αναζωογονήσει τις δικές του παραδόσεις και ρίζες. Σε ένα σχεδόν μονογραφικό τεύχος αφιερωμένο στο Ισλάμ, βρίσκουμε τα στοιχεία που οδήγησαν στην εκτίμηση του Settembre για το Ιράν του Χομεϊνί, αλλά και συγκεκριμένες κριτικές προς κινήματα του αραβο-μουσουλμανικού κόσμου που είχαν σταδιακά αποποιηθεί την επαναστατική δυναμική του Ισλάμ. Αυτά τα κινήματα ήταν ο Νασερισμός, ο Μπααθισμός και ο Κανταφισμός. Επικρίθηκαν επειδή δεν κατάφεραν να κατανοήσουν ότι το αυθεντικό Ισλάμ, από μόνο του, επιδίωκε -και μάλιστα ξεπερνούσε- τους χαρακτηριστικούς στόχους του σοσιαλισμού που διακήρυτταν, και ότι το Ισλάμ παρείχε στην αραβική εξέγερση τα στοιχεία για την πολιτική και οικονομική της ανάπτυξη που θα ήταν ανίκανα να διαμορφώσουν μόνοι τους. Το περιοδικό επέκρινε συγκεκριμένα τον Καντάφι επειδή «τοποθετήθηκε σε ένα δογματικό επίπεδο που δημιούργησε ένα εξαιρετικά ασταθές μείγμα και το οποίο, μέσω του αχαλίνωτου ακτιβισμού και της αυτοπροβολής του, τελικά έκανε μεγάλη ζημιά στο Ισλάμ αφομοιώνοντάς το, τουλάχιστον κατά την άποψή μας, σε ένα είδος αραβοποιημένου μαρξισμού».
Η οργάνωση Settembre δεν έκρυψε επίσης την κριτική της προς την PLO, διότι αν «ο Χομεϊνί δηλώνει: «Η δημοκρατία είναι μια δυτική έννοια, η οποία δεν μας ενδιαφέρει: το Ισλάμ δεν χρειάζεται τις κατηγορίες σκέψης σας» – η Settembre αναρωτιέται τότε πώς είναι δυνατόν να αυτοανακηρύσσονται «δημοκράτες», κατά τον τρόπο της PLO και της Λιβύης, και ταυτόχρονα να αποδέχονται το Κοράνι όπως οποιαδήποτε άλλη παράδοση;
Ο Καντάφι κατηγορήθηκε ότι υπέκυψε στον σοβιετικό ιμπεριαλισμό. Αντίθετα, το Ιράν επαινέθηκε ως δύναμη ικανή να αποκαλύψει τις ασάφειες και τους συμβιβασμούς του ιμπεριαλισμού με τις άρχουσες τάξεις στις αραβικές και μουσουλμανικές χώρες. Η ομάδα των τριτοθεσιτών είδε σε αυτό μια εντυπωσιακή παραλληλία με ό,τι είχε συμβεί κατά την εποχή του φασισμού, διότι και εκεί «δύο κόσμοι βρίσκονται σε σύγκρουση: Η παράδοση εναντίον των δυνάμεων του υλισμού». Πράγματι, το Ιράν έγινε η πιο εξοστρακισμένη από όλες τις χώρες. Έτσι, η Settembre μπόρεσε να γράψει ότι «οι μόνοι γνήσιοι σύμμαχοι που μπορεί να βρει ο Χομεϊνί στον κόσμο είναι οι παραδοσιακράτες». Αυτό συνέβη επειδή «η Τρίτη Ιταλική Δημοκρατία, χωρίς να οικειοποιηθεί το Ισλάμ, το οποίο είναι μια συγκεκριμένη θρησκεία και παράδοση, θεωρεί την επιβεβαίωσή του ως το μόνο επαναστατικό φαινόμενο που αναδύεται στον κόσμο».
Έτσι, το κίνημα δεν υποστήριξε την αναγκαιότητα της θρησκευτικής μεταστροφής, αναγνωρίζοντας παράλληλα το ιρανικό παράδειγμα ως οδηγό. Αλλά επειδή η Παράδοση είναι μία και οι δρόμοι για την προσέγγισή της μπορεί να είναι διαφορετικοί: «Ως Ευρωπαίοι, πρέπει να αναγνωρίσουμε το λαμπρό παράδειγμα που μας προσφέρουν οι Μουσουλμάνοι και είναι καθήκον μας να αφυπνίσουμε την πίστη στην Ευρώπη - αν πράγματι εξακολουθεί να υπάρχει. Δεν πρόκειται για την κυριαρχία μιας θρησκείας έναντι μιας άλλης, κάτι που θα ισοδυναμούσε με αποδυνάμωση του μεταφυσικού περιεχομένου καθεμιάς από αυτές, αλλά για την αναζωογόνηση και την εκ νέου πρόταση της απόλυτης και υπέρτατης Ρίζας που τις ενώνει όλες: τον Θρίαμβο της Αρχέγονης Παράδοσης».
[1]: Αυτή είναι μια αναφορά στον Francesco Mangiameli, έναν σημαντικό εκπρόσωπο της Terza Posizione, ο οποίος δολοφονήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1980 από τους NAR, για λόγους που δεν προσδιορίστηκαν ποτέ.
