Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ERNST JUNGER. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ERNST JUNGER. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2026

«Διαφοροποίηση και Σύνδεση» του Ernst Jünger

 






Περιοδικό «Die Standarte»
Σεπτέμβριος 1925




«Ο όρος «στρατιώτης του μετώπου» δεν πρέπει να γίνεται αντιληπτός ως η βίωση του εαυτού ως μαχητή της πρώτης γραμμής, αλλά ως η υιοθέτηση μιας συνειδητής στάσης απέναντι σε αυτή την εμπειρία· με άλλα λόγια, συνεπάγεται τη διαθέση ενός συγκεκριμένου χαρακτήρα, τον οποίο καλούμαστε να προσδιορίσουμε λεπτομερώς. Οφείλουμε να κάνουμε μια διάκριση, καθώς έχουμε να κάνουμε με ένα κίνημα που διακήρυξε ηχηρά την ύπαρξή του. Η φύση του δεν επιτρέπει την παρουσία «λαθρεπιβατών», γεγονός που το καθιστά ανώτερο από οποιοδήποτε κόμμα. Η ισχύς ενός κινήματος δεν καθορίζεται από τον αριθμό των ψήφων, αλλά από την εσωτερική του δύναμη. Οι «λαθρεπιβάτες» επιβραδύνουν κάθε δράση· φοβούνται τη μάχη, αλλά έλκονται από την επιτυχία. Οι οπαδοί του «völkisch» το γνώριζαν αυτό στις καλύτερες μέρες τους, και μόλις το λησμόνησαν, η κρίση εξαπλώθηκε αμέσως στις τάξεις τους.

Η καλύτερη διαφοροποίηση που μπορεί να επιτύχει ένα κίνημα, με βάση τη σύνθεση και την ιδεολογία του, έγκειται στη συσπείρωση όλων των πνευματικών και υλικών δυνάμεων που διαθέτει. Τα ασαφή όρια εγκυμονούν τον κίνδυνο διάλυσης του κινήματος, ενώ το άλλο άκρο ενδέχεται να οδηγήσει σε μια ανεπιθύμητη απώλεια ισχύος. Είχαμε ανέκαθεν την τάση για υπερβολικό ατομικισμό, και όποιος αισθάνεται οικεία στον εθνικιστικό χώρο —και ιδίως στους κόλπους της νεολαίας του— το γνωρίζει καλά: το πάθος για την ανάδειξη επιμέρους πτυχών οδηγεί σε εντελώς αδικαιολόγητες διαιρέσεις, βασισμένες σε λόγους καθαρά επιφανειακούς. Σε γενικές γραμμές, το κύριο ζήτημα που προβάλλεται είναι τι μας χωρίζει και όχι τι μας ενώνει. Η προσπάθεια ενοποίησης οδηγεί άμεσα σε σύγχυση, αναποφασιστικότητα, έλλειψη πειθαρχίας, φθόνο προς τον ηγέτη και εσωτερικές ρήξεις. Όποιος έχει παρευρεθεί σε συγκεντρώσεις του εθνικιστικού χώρου (völkisch), γνωρίζει καλά όλα αυτά.

Φυσικά, είναι σημαντικό να επιτευχθεί διαφοροποίηση, αλλά εξίσου σημαντικό είναι να αφήσουμε επαρκή χώρο και να εξαλείψουμε τις διαιρέσεις εν τη γενέσει τους. Η διαφοροποίηση σημαίνει επιλογή της βάσης του αγώνα, και αυτή η βάση οφείλει να είναι ευρεία και στέρεη. Τώρα που δώσαμε έναν ορισμό για τον μαχητή της πρώτης γραμμής, καθίσταται σαφές ποιος πρέπει και ποιος δεν πρέπει να ενταχθεί στο κίνημα των μαχητών της πρώτης γραμμής. Θα μπορούσε να λεχθεί ότι, αν επιτευχθεί αυτό, το κίνημα θα έχει στη διάθεσή του ένα υλικό σπάνιο στην ιστορία. Παρ' όλα αυτά, εξακολουθούν να υφίστανται πρακτικά ερωτήματα που χρήζουν απάντησης.

Καταρχάς, γίνεται λόγος για την αντίθεση μεταξύ «νέων» και «παλαιών», μια αντίθεση που συχνά έχει οδηγήσει σε διαμάχες και ακραίες δηλώσεις. Έχουν διατυπωθεί εκατέρωθεν κατηγορίες περί αλαζονείας, έλλειψης κατανόησης του πνεύματος της εποχής και ούτω καθεξής. Η αντιπαράθεση νέων και παλαιών στο κίνημα των μαχητών του μετώπου αποτελεί, πράγματι, έναν ατυχή τρόπο διατύπωσης αυτής της αντίθεσης — της οποίας η ύπαρξη είναι μάταιο να αμφισβητηθεί. Ωστόσο, έχουμε το δικαίωμα να μην της δώσουμε σημασία. Η αντίθεση αυτή έχει τις ρίζες της στην περίοδο του πολέμου και στη δυσπιστία που έτρεφαν πρόσφατα τα μάχιμα τμήματα απέναντι στους διοικητές των επιτελείων — ή, με άλλα λόγια, απέναντι σε αυτό που οι άνδρες στα χαρακώματα 
αποκαλούσαν «πράσινη τσόχα». Αυτή η δυσπιστία παραμένει ζωντανή και σήμερα: αρκεί να θυμηθεί κανείς ότι ο πραγματικός μαχητής χρησιμοποιεί με περηφάνια τη λέξη «μέτωπο»· είναι, λοιπόν, λογικό να αναρωτηθεί κανείς αν το κίνημα των στρατιωτών του μετώπου θα μπορούσε να έχει άλλη πηγή πέρα ​​από το ίδιο το «μέτωπο».

Το ζήτημα μπορεί να επιλυθεί εύκολα· κάθε λέσχη ευγενών ή ένωση ιδιοκτητών θέτει συγκεκριμένες προϋποθέσεις για την ένταξη μελών, επομένως το ίδιο μπορεί να ισχύσει και για το κίνημα των στρατιωτών του μετώπου. Οφείλουμε, λοιπόν, να κατανοήσουμε αν η ιδιότητα του διοικητή στρατηγείου είναι ασύμβατη με τον ορισμό μας για τον στρατιώτη της πρώτης γραμμής. Οι συνήθεις αντιρρήσεις συνοψίζονται στο επιχείρημα ότι μόνο ο άνδρας της πρώτης γραμμής εκτέθηκε σε θανάσιμο κίνδυνο, ότι μόνο αυτός προέβη στη μέγιστη θυσία και, κατά συνέπεια, μόνο αυτός φέρει μέσα του το πνεύμα του Μεγάλου Πολέμου.

Όλα αυτά είναι αλήθεια. Ένα κίνημα που θεμελιώνεται στην ιδέα της προσωπικής θυσίας έχει στέρεες βάσεις. Και, φυσικά, η μορφή του μοναχικού στρατιώτη —του άνδρα με το ατσάλινο κράνος, του άγνωστου στρατιώτη που σήκωνε στους ώμους του ένα δυσβάσταχτο φορτίο— οφείλει να καταστεί το ιδεώδες, το καθοδηγητικό άστρο του κινήματος.

Ας μην αναλωθούμε όμως στις επουσιώδεις λεπτομέρειες. Ο πόλεμος δεν διεξαγόταν στην επιφάνεια, αλλά στα βαθύτερα στρώματα, και οι στρατοί λειτουργούσαν σαν πεδία δυνάμεων που έλκουν τους πάντες προς το μέρος τους. Και παρόλο που ο υψηλός βαθμός εξειδίκευσης —χαρακτηριστικό γνώρισμα των μαχών στην εποχή των μηχανών— δεν επέτρεπε σε όλους να εκπληρώσουν το καθήκον τους στην πρώτη γραμμή του μετώπου, αυτό από μόνο του δεν σημαίνει τίποτα. Θα ήταν εξαιρετικά άφρονα να επιχειρήσει κανείς να μετρήσει με χάρακα και να συγκρίνει το βεληνεκές των όπλων.

Ένα ακόμη ζήτημα είναι ότι το κίνημα των στρατιωτών του μετώπου είναι πράγματι ένα κίνημα νέων ανθρώπων — νέων όχι με την έννοια της ηλικίας, αλλά ως προς τη σύνδεσή τους με την εποχή τους, την επιθυμία τους να αξιοποιήσουν μεθόδους και να θέσουν στόχους που αφορούν αποκλειστικά και μόνο τη συγκεκριμένη εποχή. Προφανώς, τα κριτήρια αυτά δεν χαρακτηρίζουν τόσο εκείνους τους άνδρες που, γεμάτοι πεποίθηση, επιτέλεσαν το καθήκον τους από την πρώτη κιόλας μέρα του πολέμου, όσο εκείνους που διαμορφώθηκαν μέσα στα ταραγμένα χρόνια του. Η εμμονή στο παρελθόν μπροστά στην αυγή μιας νέας εποχής είναι κατανοητή, αλλά αντίκειται στο πνεύμα του κινήματος. Το να ζει κανείς από το κεφάλαιο του παρελθόντος αντί να αντλεί δύναμη από την ενέργεια του παρόντος και να πιστεύει στη μελλοντική εξέλιξη, σημαίνει πως καταδικάζει τον εαυτό του στη ματαιότητα. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς την περίπτωση του Χίντενμπουργκ για να πειστεί ότι οι πνευματικές συνθήκες που περιγράψαμε δεν εξαρτώνται από τη διάρκεια της ζωής του ατόμου. Οι τάξεις μας παραμένουν πάντα ανοιχτές για τους ηλικιωμένους που διατηρούν τη νεανικότητά τους.

Στη συνέχεια, η ένταξη αξιωματικών είναι υψίστης σημασίας για το κίνημα των στρατιωτών του μετώπου, οι οποίοι προέρχονται από το «έθνος εν όπλω». Αξιωματικοί μάχης – εδώ ακριβώς πρέπει το κίνημα να συγκεντρώσει τα πολύτιμα στελέχη του, εκείνους που διδάχθηκαν από την εμπειρία του μετώπου. Η αποτυχία των μαζικών κινημάτων, της οποίας όλοι γίναμε μάρτυρες, φαντάζει παράδοξη αν αναλογιστεί κανείς ότι οι πόροι που διατέθηκαν για αυτά δεν ήταν ευκαταφρόνητοι. Στην περίπτωση των κομμουνιστών, αυτό εξηγείται από την σχεδόν ολοκληρωτική απουσία φυσικών ηγετών (κυρίως σε επίπεδο τακτικής παρά στρατηγικής), οι οποίοι θα είχαν ως αποστολή να διαπλάσουν τις μάζες στο πνεύμα της ιδέας. Ωστόσο, όταν η ηγεσία αποκόπτεται από τις μάζες ή όταν τα μέλη του κόμματος —καταρτισμένα μεν ορθολογικά και διαλεκτικά— απλώς προβάλλουν σε αυτές τα προγράμματά τους, τότε παύει να υφίσταται ζωντανός δεσμός με τους πραγματικούς ανθρώπους από σάρκα και οστά, καθώς και ζωντανή ηγεσία ικανή να δώσει στην ιδέα «χέρια» και να την καταστήσει απτή πραγματικότητα.

Το κίνημα των στρατιωτών του μετώπου απαλλάσσεται από την ανάγκη επίλυσης του δυσκολότερου εσωτερικού προβλήματος κάθε κινήματος —του προβλήματος της ανάδειξης μιας γενιάς ηγετών—, καθώς διαθέτει πλήθος ανδρών που έχουν δοκιμαστεί στη μάχη και είχαν επαρκή χρόνο να εξοικειωθούν με συνθήκες διαφορετικές από τις στρατιωτικές. Έτσι, διαθέτουμε ένα ακόμη ισχυρό χαρτί για να υλοποιήσουμε το μεγάλο ιδεώδες του ηγέτη, και ένας πραγματικός άνδρας θα βρει γρήγορα την αφορμή για δράση.

Οι παλαιοί αξιωματικοί απέδειξαν την ικανότητά τους να προσαρμόζονται στις συνθήκες και να θυσιάζονται. Λίγο μετά την καταστροφή, πολλοί από αυτούς έδειξαν προθυμία να απαρνηθούν κάθε παλαιό προνόμιο και να συμμετάσχουν στις προσπάθειες εθνικής ανασυγκρότησης φορώντας τη στολή του απλού στρατιώτη. Ένα πραγματικά νέο πνεύμα κυριαρχούσε μεταξύ των αξιωματικών των Freikorps το 1919· την ίδια ώρα που οι σοσιαλιστές σε όλη τη χώρα διεξήγαγαν τα πειράματά τους, εκείνοι εφάρμοζαν έναν πραγματικό σοσιαλισμό, ο οποίος δεν είχε καμία σχέση με την αναταραχή που επικρατούσε στους δρόμους. Κι αν εκείνοι που «διορίστηκαν από τον λαό» κατάφεραν να διατηρήσουν τις νέες τους θέσεις και δεν παρασύρθηκαν από το ίδιο επαναστατικό κύμα που τους είχε φέρει στην κορυφή, αυτό οφειλόταν αποκλειστικά σε εκείνους τους άνδρες που έβαλαν τέλος στον μπολσεβικισμό, χωρίς να περιμένουν κανένα αντάλλαγμα.

Αυτό το νεανικό πνεύμα πρέπει να διατηρηθεί στο κίνημα των στρατιωτών του μετώπου. Ο αξιωματικός προσφέρει τις υπηρεσίες του στο καθεστώς όχι για να διατηρήσει παλαιά προνόμια, αλλά για να επιτελέσει το καθήκον του. Αυτό που απομένει από τον παλαιό στρατό δεν είναι η στολή, αλλά το πνεύμα —όχι οι περιορισμοί, αλλά οι δεσμοί προέλευσης—, δηλαδή η συνειδητοποίηση ότι, στο πλαίσιο ενός μεγάλου σώματος, όλοι επιτελούν ένα κοινό έργο. Ωστόσο, οι συνθήκες έχουν αλλάξει, γεγονός που επιβάλλει την ανάγκη μεταβολής της ίδιας της οργάνωσης. Σήμερα, το ζητούμενο δεν είναι να λειτουργούν ως εκπρόσωποι του λαού προς τον έξω κόσμο, αλλά να κερδίσουν πρωτίστως την αναγνώριση του ίδιου του λαού· η έλλειψη εξωτερικής υποστήριξης πρέπει να αντισταθμιστεί από μια εσωτερική ενότητα ανώτερης τάξεως. Αυτό αφορά επίσης το —σπάνιο στις μέρες μας— αίσθημα ισότητας, που έχει τις ρίζες του στο καθήκον και όχι σε δημοκρατικά συνθήματα.

Οι παλαιοί αξιωματικοί διατήρησαν σε μεγάλο βαθμό τα σημαντικά χαρακτηριστικά της πειθαρχίας, της εσωτερικής και εξωτερικής αποφασιστικότητας και της ικανότητας να καταλαμβάνει κανείς σωστά μία θέση· με μια λέξη, διατήρησαν το ιδιαίτερο «μέταλλό» τους. Αλλά ακόμη και εκείνος που δεν είχε φορέσει ποτέ επωμίδες κατάφερε να βρει τον δρόμο του στη ζωή και να σταθεί όρθιος απέναντι στις σκληρές οικονομικές μάχες, στο εσωτερικό μιας χώρας που είχε χάσει έναν μεγάλο πόλεμο. Η κατάσταση άλλαζε επανειλημμένα και πολλοί πρώην αξιωματικοί εργάζονταν πλέον για τους πρώην υφισταμένους τους. Το ίδιο συνέβη και πέρα ​​από τον οικονομικό τομέα.

Και αν κανείς εξέταζε αυτό το ορόσημο, θα έβλεπε ότι υπό αυτές τις νέες συνθήκες οι αξιωματικοί, ως εν δυνάμει ηγέτες, ενήργησαν άψογα. Βλέπουμε στρατηγούς να συμμετέχουν σε κινήματα υπό την ηγεσία πρώην λοχαγών, ενώ πυρήνες του μετώπου που είναι διασκορπισμένοι σε όλη τη χώρα έχουν συχνά ως ηγέτες τους απλούς στρατιώτες. Και στα έγκατα του volkish κινήματος, εκεί όπου έγινε η πρώτη —έστω και διστακτική— προσπάθεια να καταστούν οι αρχές της φυλής και του αίματος το θεμέλιο του κράτους,  εμφανίζεται η μορφή του δεκανέα Χίτλερ, ο οποίος —όπως και ο Μουσολίνι— ενσαρκώνει αναμφίβολα τον νέο τύπο ηγέτη, με αξιωματικούς και εργάτες να στέκονται ώμο με ώμο κάτω από τα λάβαρά του. Τότε, το πνεύμα αυτό δεν διέθετε ούτε μορφή ούτε τα μέσα για να εκφραστεί,  αλλά τώρα το πνεύμα του φλογερού εθνικισμού και το πνεύμα του στρατιώτη του μετώπου έχουν συγχωνευθεί σε ένα. Το άτομο δεν έχει σημασία· σημασία έχει το έργο, γεγονός που  σημαίνει ότι το ζήτημα της ηγεσίας επιλύεται με τους πιο απλούς  και βέβαιους όρους.

Τέλος, πρέπει να ειπωθούν λίγα λόγια για τη νέα γενιά. Έχουν περάσει επτά χρόνια από το τέλος του πολέμου και αρκετοί —ίσως και η πλειονότητα— από τους στρατιώτες του μετώπου έχουν ξεπεράσει το τριακοστό έτος της ηλικίας τους. Το να βασιζόμαστε αποκλειστικά στους μαχητές του Μεγάλου Πολέμου θα σήμαινε ότι περιοριζόμαστε σε μία και μοναδική πηγή, η οποία με το πέρασμα του χρόνου θα εξέλειπε οριστικά. Ωστόσο, το κέντρο βάρους του κινήματος των στρατιωτών του μετώπου δεν έγκειται στην αναπόληση του παρελθόντος, αλλά στην ελπίδα για το μέλλον· συνεπώς, οφείλουμε πρωτίστως να προσελκύσουμε τη νεολαία στις τάξεις μας.

Είχαν δοκιμαστεί διάφορες μέθοδοι για να προσελκυθούν οι ομάδες της νεολαίας στα υφιστάμενα σωματεία, ωστόσο αυτοί η νεολαία μεγαλώνει και απαιτεί να αντιμετωπίζεται ως ισότιμη. Δεδομένου ότι ο όρος «στρατιώτης του μετώπου» δεν παραπέμπει απλώς σε ένα συγκεκριμένο άτομο σε έναν δεδομένο τόπο και χρόνο, αλλά πρωτίστως σε έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα, οι ομάδες της νεολαίας θα μπορούσαν να ενωθούν πολύ οργανικά με την παλιά φρουρά. Δεν έχει κάθε γενιά την ευκαιρία για ηρωικές πράξεις, αλλά κάθε γενιά οφείλει να διαθέτει την εσωτερική ετοιμότητα γι' αυτές. Μόνο οι απόγονοί μας μπορούν να ολοκληρώσουν όσα εμείς δεν προλάβαμε να κάνουμε.

Ο Μεγάλος Πόλεμος πέρασε στην ιστορία· το πνεύμα του διατηρείται στους καλύτερους πολεμιστές που τον θυμούνται, και αυτό το πνεύμα δεν πρέπει να σβήσει, ακόμη κι αν δεν απομείνει κανείς ζωντανός από εκείνους που, έχοντας σταθεί πάνω ρημαγμένη γη από τη φωτιά των όπλων, συνειδητοποίησαν ότι η τεχνολογία δεν είναι τίποτα, ενώ η ανθρώπινη θέληση είναι το παν. Νέες δυνάμεις, γεννημένες μέσα από τα φαινομενικά παράλογα γεγονότα του πολέμου που διαπερνούν την εποχή μας —εκείνη η αδιαμφισβήτητη νίκη επί του εαυτού, παρά την ήττα στον πόλεμο, που ίσως είναι σημαντικότερη από κάθε εδαφική επέκταση—, όλα αυτά θα παραμείνουν στους ανθρώπους για πολλά χρόνια ακόμη.

Ο στρατιώτης της πρώτης γραμμής, που χρειάστηκε να επωμιστεί τις εξωτερικές δοκιμασίες του πολέμου, οφείλει να καταλήξει σε εσωτερικά συμπεράσματα, να μετατρέψει τη μεγάλη του μοίρα σε πηγή δύναμης και να τη μεταδώσει στις νέες γενιές».


Δευτέρα 5 Οκτωβρίου 2026

Η Επανάσταση και οι Στρατιώτες του Μετώπου

 







Η Επανάσταση και οι Στρατιώτες του Μετώπου

εφημερίδα «Gewissen», 31 Αυγούστου 1925

του Ernst Jünger



«Οι στρατιώτες της πρώτης γραμμής αποτελούν τα πολυτιμότερα και πιο αξιόλογα στοιχεία του λαού» – τέτοιες φράσεις ακούγονταν συχνά και με ειλικρίνεια, τότε που ο λαός δεν εκπροσωπούνταν από ρήτορες, αλλά από πραγματικούς, ζωντανούς ανθρώπους με τα όπλα στα χέρια. Τότε, που το να εκπροσωπείς τον λαό αποτελούσε ζήτημα τιμής και όχι απλώς κάτι επωφελές για το άτομο. Όμως, εκείνοι που τότε επιτέλεσαν ειλικρινά το καθήκον τους, σήμερα θεωρούνται είτε θύματα απάτης είτε εντελώς ανόητοι – και αυτό συνάδει απόλυτα με το πνεύμα της λεγόμενης επανάστασης.

Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει τίποτα το παράδοξο στο γεγονός ότι ένας άνθρωπος, ο οποίος αναγκάστηκε επί τέσσερα χρόνια να στερηθεί όλες τις απολαύσεις της ζωής χάριν αξιών που υπερβαίνουν τη μοίρα του ατόμου, έφτασε στο σημείο να ξεριζώσει τα μαλλιά του από απόγνωση αντικρίζοντας αυτόν τον ανεξέλεγκτο, ξεδιάντροπο και εγωιστικό ατομικισμό. Όσοι είχαν δει με τα ίδια τους τα μάτια την πείνα και τη δειλία —που, υπό το πρόσχημα της επανάστασης, επιχειρούσαν να προσδώσουν στον εαυτό τους μια χροιά ιδεαλισμού—, όσοι είχαν δει τις μάζες των φοιτητών χαμηλής στάθμης να κραυγάζουν βαρύγδουπα συνθήματα ενώ έσπευδαν να καταλάβουν κάθε κενή θέση και να ζουν μέσα στη χλιδή μέχρι να εξαντλήσουν και τα τελευταία τους χρήματα, όσοι τα είχαν ζήσει όλα αυτά, ήταν αναπόφευκτο να πειστούν για την αναγκαιότητα λήψης των πιο αυστηρών, αμείλικτων και δικτατορικών μέτρων. Ακόμη κι αν αυτό το συναίσθημα εκδηλωνόταν ως αντίδραση —κάτι που δεν ισχύει καθόλου για τη δική μας νεολαία—, μια τέτοια αντίδραση, εναρμονισμένη με το υψηλό επίπεδο ανάπτυξης της κοινωνίας, θα ήταν αναμφίβολα ανώτερη από την αντίδραση που συνδέεται με τις ζωώδεις απολαύσεις της λαιμαργίας, της οκνηρίας και της απόλυτης ανευθυνότητας. Τον Νοέμβριο του 1918, η κυβέρνηση έμοιαζε με το πλήρωμα ενός πλοίου που, βλέποντας την επερχόμενη τραγωδία, άρχισε να ανοίγει τα βαρέλια με το ρούμι για να φάνε, να πιούν και να διασκεδάσουν λησμονώντας την ντροπή και την ευθύνη.

Οι λογοτεχνικοί κύκλοι δεν απέκλιναν πολύ από αυτή τη γραμμή, καθώς προσπαθούσαν να παρουσιάσουν εκ των υστέρων αυτό το ξεφάντωμα ως ηρωισμό. Η νερουλή σάλτσα του ειρηνισμού και του διεθνισμού ταιριάζει γάντι σε ένα πιάτο που στερείται κρέατος και ψαριού — ένα ξερό ραγού, φτιαγμένο από τα αποφάγια της Γαλλικής Επανάστασης, που θα προκαλούσε εμετό ακόμα και στις μάζες.

Κάποιοι αναρωτιούνται: γιατί αυτή η επανάσταση δεν προσέλκυσε με το μέρος της τους νέους εθνικούς ηγέτες —δηλαδή, κατά κύριο λόγο, το σώμα των αξιωματικών—, οι οποίοι θα μπορούσαν να υλοποιήσουν τα ιδανικά τους με τη χρήση ένοπλης βίας, όπως συνέβη στο Παρίσι το 1789 και στη Ρωσία του Λένιν; Η απάντηση είναι απλή. Δεν υπήρχαν ιδέες, και χωρίς αυτές είναι δυσκολότερο να συσπειρώσεις ανθρώπους (τουλάχιστον ανθρώπους με αξία) απ’ ό,τι χωρίς χρήματα. Υπήρχαν, βέβαια, άνθρωποι —ακόμη και με έντονο επαναστατικό χαρακτήρα—, αλλά είχαν κατευθυνθεί εκεί όπου πηγαίνει κανείς για να θυσιαστεί: είχαν ενταχθεί στα Freikorps, τα οποία συνέχιζαν τον αγώνα στα ανατολικά σύνορα. Εκεί επιτέλεσαν το έργο τους, αν και είναι δύσκολο να αποτιμηθεί η σημασία του σήμερα.

Κάποιοι έτριβαν τα χέρια τους, χαρούμενοι που μπορούσαν να απαλλαγούν από αυτούς, καθώς –με την άνοδό τους στην εξουσία– δεν επιθυμούσαν την ανάπτυξη μιας επαναστατικής κατάστασης, αλλά ηρεμία και τάξη. Αρκούνταν σε φράσεις όπως «η επανάσταση είναι σε πορεία», καθώς αυτές αρκούσαν για να κρατούν σε εγρήγορση την εξαντλημένη αστική τάξη. Πιθανότατα, το μόνο πρόσωπο που προβληματιζόταν για το πώς θα προσδώσει δυναμική στο κίνημα ήταν ο Νόσκε. Ωστόσο, χρειαζόταν ένας άνθρωπος με ισχυρή θέληση, όπως ο Τρότσκι, ενώ ο Νόσκε απέφευγε να λερώσει τα χέρια του και προσπαθούσε να πατήσει σε δύο βάρκες ταυτόχρονα: για τους εργάτες ήταν ο υποκινητής, ενώ για τους αξιωματικούς – απλώς ο γραμματέας του κόμματος. Το έργο του δεν άντεξε σε αυτή την δοκιμασία ισχύος που αποτέλεσε το Πραξικόπημα του Καπ.

Ο Κόκκινος Στρατός, από την άλλη πλευρά, δεν αποτελούσε απειλή λόγω της έλλειψης επαγγελματικών στελεχών. Όσο ο κομμουνισμός βασίζεται αποκλειστικά στις προλεταριακές μάζες υπό την καθοδήγηση μιας στενής ομάδας διανοουμένων, είναι αναπόφευκτο να υποχωρήσει όταν έρθει αντιμέτωπος με κινήματα που καθοδηγούνται από έναν χαρισματικό ηγέτη ή αξιωματικό. Τότε ο κομμουνισμός θα είχε την ευκαιρία —βασιζόμενος στη παράδοση της Ρωσίας και κηρύσσοντας τον πόλεμο σε αυτή της γαλλικής επανάστασης— να προσελκύσει στο στρατόπεδό του σημαντικό αριθμό εθνικιστικών στοιχείων, καθώς το ζήτημα της ιδιοκτησίας δεν αποτελεί τη βασική διαφορά που μας χωρίζει από τους κομμουνιστές. Φυσικά, ως μαχητικό κίνημα, ο κομμουνισμός βρίσκεται εγγύτερα σε εμάς απ’ ό,τι η δημοκρατία, και η ισορροπία δυνάμεων θα έπρεπε κάποια στιγμή να αποκατασταθεί —είτε με ειρηνικά είτε με βίαια μέσα. Ωστόσο, πρέπει να επαναλαμβάνεται διαρκώς: εκείνη τη στιγμή ο κόσμος δεν επιθυμούσε τη σύγκρουση, δεν ήθελε να πάρει τα όπλα ή να χύσει αίμα· επιζητούσε την ειρήνη. Ο Γερμανός κομμουνιστής δεν μπορεί να συγκριθεί με τον Ρώσο ομόλογό του. Ο Ρώσος κομμουνιστής είχε ένα όραμα και εργάστηκε για την υλοποίησή του με κάθε δυνατό μέσο. Διεξήγαγε αγώνα τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στα σύνορά της. Έγραψε ιστορία. Εμείς είχαμε να επιδείξουμε μόνο ρητορικές αντιπαραθέσεις.

Στη Ρωσία, χάριν των στόχων τους —τους οποίους, βεβαίως, μπορεί κανείς να αποδεχτεί ή να απορρίψει— εξοντώθηκαν ολόκληρα τμήματα του πληθυσμού και στρατεύματα υπό τη διοίκηση τσαρικών αξιωματικών εισέβαλαν στην Πολωνία. Εμείς, αντίθετα, ανάμεσα σε συζητήσεις στα καφενεία και σε πράξεις ποταπές και ανόητες, βρισκόμασταν αντιμέτωποι με τη δική μας εσωτερική αδυναμία. Μας έλειπαν η ορμή, οι μάρτυρες, η δραματική εξέλιξη των γεγονότων, εκείνη η πειστική λογική που χαρακτηρίζει την αμείλικτη προέλαση μιας μεγάλης ιδέας· με άλλα λόγια, μας έλειπε η ίδια η επανάσταση. Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι μια ραγδαία εξέλιξη γεγονότων —που δεν υπολογίζει την ατομική ζωή— θα μας είχε ωθήσει πολύ πιο πέρα ​​από τις συνεχείς αλλαγές επιδέσμων σε πληγές που σάπιζαν, στις οποίες επιδίδονταν τα μέλη του κοινοβουλίου.

Ο ρωσικός κομμουνισμός έχει εθνικό χαρακτήρα. Ο διεθνισμός χρησιμεύει απλώς ως πρόσχημα για την υλοποίηση των επεκτατικών του επιδιώξεων. Αν οι δικοί μας κομμουνιστές είχαν το θάρρος να ανακηρύξουν το Βερολίνο —και όχι τη Μόσχα— ως κέντρο αυτής της ναπολεόντειας διεθνούς, τότε θα είχαν κατακλυστεί από υποστηρικτές.

Σε κάθε περίπτωση, η λεγόμενη επανάσταση απέτυχε να προσελκύσει στις τάξεις της τους μαχητές της πρώτης γραμμής, γεγονός που έχει συμβολική σημασία. Ως μαχητή της πρώτης γραμμής δεν πρέπει να νοούμε απλώς όποιον πέρασε κάποιο χρονικό διάστημα στο μέτωπο – υπήρξαν πολλοί που βρέθηκαν εκεί αναγκαστικά. Μαχητής της πρώτης γραμμής είναι εκείνος που πολεμά και πεθαίνει συνειδητά για την ιδέα. Ωστόσο, επειδή ακριβώς αυτοί οι άνδρες –στο μέτρο που το επέτρεπαν η υγεία και η εμπειρία τους– κατέληγαν με σιδηρά αναγκαιότητα στα πιο επικίνδυνα σημεία, εκείνοι ακριβώς ενσάρκωναν τη μορφή του μαχητή της πρώτης γραμμής. Και εκείνο το τμήμα της σύγχρονης νεολαίας που ανταποκρίνεται σε αυτό το πρότυπο, εντάσσεται οργανικά στην αδελφότητα των έμπειρων πολεμιστών. Μη μπορώντας να προσελκύσει αυτούς τους άνδρες στις τάξεις της, η επανάσταση απέρριψε τα ίδια τα σύμβολα της ανδρείας, της τιμής και του θάρρους – σύμβολα που ανέκαθεν οδηγούσαν και θα οδηγούν στη νίκη. Κατά συνέπεια, βρέθηκε σε αντιπαράθεση με αυτούς τους κύκλους, γεγονός που δεν προμηνύει τίποτα καλό για την ίδια.

Αν η επανάσταση ήταν σε θέση να προωθήσει πραγματικά μεγάλες, ανιδιοτελείς ιδέες, που δεν βασίζονται σε ένστικτα, αλλά υπέφεραν και γεννήθηκαν στα βάθη της ψυχής, τότε οι καλύτεροι από αυτούς τους άνδρες θα είχαν πηδήξει οικειοθελώς στην αγκαλιά της. Στο τέλος του πολέμου, καταπονήθηκαν από ένα αβάσταχτο βάρος και ξαφνικά ένιωσαν ένα πλήρες πνευματικό κενό. Αλλά ένα μόνο γεγονός άξιο θυσίας θα ήταν αρκετό για να προσφέρουν με χαρά τη βοήθειά τους. Αλλά σε αυτή την αγορά, σε αυτή την εκκαθάριση όλων και των πάντων, δεν υπήρχε ανάγκη για ανθρώπους με ισχυρό χαρακτήρα. Στο τέλος, η δύναμη που πολέμησε γενναία στα σύνορα του Ράιχ διαλύθηκε σε πολλά κομμάτια, όπως ήταν δυνατό μόνο στη Γερμανία. Και ακόμα κι αν αργότερα υπήρξαν διαμαρτυρίες και ενίοτε ακόμη και αιματοχυσία, η ώρα για να ξεκαθαρίσει ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο δεν είχε φτάσει ακόμα. Κάποια μέρα θα ανεγερθεί μνημείο προς τιμήν αυτών των ανθρώπων — κάτι που σήμερα δεν μπορεί κανείς ούτε να το φανταστεί.

Η εσωτερική μοναξιά του στρατιώτη του μετώπου δεν εξηγείται  από το γεγονός ότι βρέθηκε ξαφνικά περικυκλωμένος από εχθρικές μάζες (αυτό το είχε συνηθίσει!), αλλά μάλλον από το πώς έγινε ξαφνικά μάρτυρας της κατάρρευσης του κόσμου των μορφών. Χωρίς τάξη σε αυτόν τον κόσμο, η εκπλήρωση του καθήκοντος ήταν αδιανόητη, κι έτσι αυτό διαλύθηκε μπροστά στα μάτια τους σαν όνειρο ή ομίχλη. Ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο, ένας πραγματικός στρατιώτης του μετώπου  δεν θα γίνει ποτέ αντιδραστικός, διότι δεν υπέστη απλώς προδοσία,  αλλά εγκατάλειψη. Πού βρίσκονταν όλοι εκείνοι οι αξιωματούχοι  και οι κάτοχοι θέσεων ισχύος; Τι έκαναν εκείνες τις ώρες που  κρινόταν η μοίρα του συνόλου; Έβλεπαν τις συντριπτικές εχθρικές δυνάμεις; Πολύ καλά, αλλά γιατί δεν πολέμησαν τότε; Γιατί ζουν ακόμα; Πού ήταν εκείνο το Ράιχσταγκ που, σε κάθε άλλη  περίσταση, θεωρούσε καθήκον του να ανακατεύεται στα πάντα; Αυτό ακριβώς ήταν που δεν μπορούσε να κατανοήσει ο τελευταίος,  άγνωστος στρατιώτης, ο οποίος ήταν ανά πάσα στιγμή έτοιμος να βγει από το οχύρωμά του και να θυσιαστεί. Αντί να αντιμετωπίσουν  τις μεγάλες πύλες πάνοπλοι, έστω και ένας-ένας, οι άνθρωποι  που όφειλαν να το πράξουν περισσότερο από κάθε άλλον  διέφυγαν κρυφά από παρακαμπτήριες οδούς. Ίσως η «ιστορική  στιγμή» να το απαιτούσε αυτό από εκείνους, αλλά η ιστορική  στιγμή δεν ταυτίζεται με τις δεκαετίες και τους αιώνες.

Καλύτερα να είχαν παραμείνει στα ηρωικά τους κρησφύγετα, ονειρευόμενοι καιρούς που έχουν προ πολλού παρέλθει! Όμως, μόλις κόπασε η καταιγίδα, ένιωσαν την ανάγκη να βγουν έξω, να ξεχυθούν σαν σμήνος νυχτερίδων που φωλιάζουν σε παλιά ερείπια! Κι έτσι, παράλληλα με την περιφρόνηση για τη λεγόμενη επανάσταση, οι ψυχές των μαχητών της πρώτης γραμμής κουβαλούσαν επίσης τη βαριά ανάμνηση εκείνων των επαίσχυντων ημερών του άδοξου θανάτου της παλιάς μορφής — μιας μορφής που είχε απορρίψει τον ίδιο της τον εαυτό και, ως εκ τούτου, δεν θα ξαναζούσε ποτέ πια.

Ωστόσο, η μορφή δεν είναι πνεύμα, παρόλο που οι δύο έννοιες φάνταζαν στενά συνδεδεμένες. Χρειάστηκε να περάσει πολύς καιρός μέχρι να το συνειδητοποιήσει αυτό ο στρατιώτης της πρώτης γραμμής. Υπάρχουν σύμβολα και σημάδια ευγενή, και όταν αυτά καταρρέουν, η καρδιά καθενός που νιώθει τον δεσμό με τη γη ματώνει. Όμως τα σημάδια και τα σύμβολα, στερημένα από πνεύμα και ζωή, είναι νεκρά, όπως ακριβώς και τα ερείπια του παρελθόντος. Μοιάζουν με εκθέματα πίσω από τις προθήκες των μουσείων και εμπνέουν έναν σεβασμό που δεν έχει καμία σχέση ούτε με το παρόν ούτε με το μέλλον. Εμείς, όμως, δεν μπορούμε να επωμιζόμαστε το βάρος σαρκοφάγων· αυτό που ζει απαιτεί τη δύναμή μας!

Ο στρατιώτης της πρώτης γραμμής δεν καραδοκεί κρυμμένος στις χαραμάδες. Συνεχίζει να πολεμά στα σύνορα ακόμα και μετά την καταστροφή, παρόλο που στο εσωτερικό της χώρας το όνομά του ποδοπατήθηκε στη λάσπη. Επέβαλε την τάξη στις μεγάλες πόλεις, επιτρέποντας σε αδύναμους τυχοδιώκτες —που κόντεψαν να γκρεμιστούν από το ίδιο το κύμα που τους είχε ανυψώσει— να οικειοποιηθούν με την ησυχία τους τον παλιό πλούτο και να τον σπαταλήσουν.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν θα ήταν προτιμότερο να είχε μείνει ο στρατιώτης της πρώτης γραμμής στο περιθώριο, παρακολουθώντας πώς οι κομμουνιστές επιφύλασσαν στους «εκπροσώπους του λαού» τη μεταχείριση που τους άξιζε, και να είχε εμπλακεί στη μάχη μόνο όταν θα καθίστατο προφανής η απόλυτη ανεπάρκεια αυτών των ανθρώπων και των πενιχρών μέσων που διέθεταν. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν ήταν σωστό να αποδεχθεί κανείς τον ρόλο που αυτοί οι κύριοι είχαν αναθέσει στα απομεινάρια του παλαιού στρατού και στους νεοσύστατους στρατιωτικούς σχηματισμούς.

Την ώρα του κινδύνου, χρησιμοποίησαν τους στρατιωτικούς σχηματισμούς σαν κάποιο μαγικό φυλαχτό, σαν αλεξικέραυνο τσέπης απέναντι στις εξαγριωμένες μάζες, ενώ οι ίδιοι κάθονταν σε άνετα σπίτια και έκλειναν συμφωνίες με καπιταλιστές του χειρίστου είδους. Ποιος δεν ένιωθε τότε την επιθυμία να αρπάξει ένα ρόπαλο — εκτός βέβαια από εκείνους που είχαν αίμα ψαριού στις φλέβες τους; Εμείς οι ίδιοι στερηθήκαμε την ικανοποίηση να δούμε πώς θα ξεκαθάριζαν οι εργάτες τους λογαριασμούς τους με ανθρώπους σαν τον Σάιντεμαν. Στην Ιταλία τα πράγματα ήταν εντελώς διαφορετικά: οι φασίστες περίμεναν ψύχραιμα μέχρι το κάρο να κολλήσει για τα καλά στη λάσπη. Έβαλαν τέλος σε αυτό το επαίσχυντο θέαμα μόνο τη στιγμή που όλοι ήταν πια βέβαιοι ότι η κατάσταση δεν μπορούσε να συνεχιστεί έτσι.

Όμως εμείς δεν είχαμε ανθρώπους σαν τον Μουσολίνι. Διαθέταμε τη δύναμη,  αλλά αυτή είτε έμεινε αναξιοποίητη είτε σπαταλήθηκε άσκοπα,  διασπασμένη σε πλήθος μικροομάδων. Δεν διαθέτουμε καν ένα κόμμα των στρατιωτών του μετώπου· παντού κυριαρχεί η άποψη ότι δεν μπορεί να ασκείται πολιτική με αυτούς, ότι ο ρόλος τους πρέπει να περιορίζεται αποκλειστικά στη «διατήρηση της μνήμης» μέσω συγκεντρώσεων σε επετείους και φιλικών γλεντιών. Ίσως να μην είναι σωστό για τον στρατό —για τη Ράιχσβερ— να ασκεί πολιτική, αλλά ο παλαιός στρατιώτης, που εκπροσώπησε επάξια τον λαό του στις πιο δύσκολες στιγμές, όχι μόνο έχει το αναφαίρετο δικαίωμα, αλλά οφείλει να απαιτήσει πολιτικό έλεγχο. Συνθήματα όπως «ειρήνη και τάξη» ίσως είχαν θέση μετά το 1806, αλλά σήμερα έχουμε κάθε δικαίωμα να είμαστε οτιδήποτε άλλο εκτός από ήρεμοι!

Η αγχόνη ζητά εδώ και καιρό τους ψευδοεπαναστάτες! Το κύμα της λάσπης πέρασε, έφτασε η ώρα για την πραγματική επανάσταση!»




Τρίτη 23 Δεκεμβρίου 2025

Βιβλιοπροτάσεις: Ernst Junger, Ανθολογία κειμένων

 




«Η μάχη των μηχανών είναι τόσο εκκωφαντική, που ο άνθρωπος σχεδόν εξαφανίζεται. Συχνά, βυθισμένος στο πεδίο δυνάμεων των σύγχρονων μαχών, έχω μείνει έκπληκτος βλέποντας ένα γεγονός ιστορικών διαστάσεων. Η μάχη πήρε την όψη ενός γιγάντιου, νεκρού μηχανισμού, στέλνοντας ένα κύμα ψυχρής και απρόσωπης καταστροφής σε όλη την έκταση. Ωστόσο πίσω από όλα αυτά βρίσκεται ο άνθρωπος. Είναι αυτός που δίνει στις μηχανές μια κατεύθυνση, ένα νόημα. Είναι αυτός που τις κάνει να εκτοξεύουν σφαίρες, εκρηκτικά και δηλητήρια. Αυτός υψώνεται μέσα τους σαν αρπακτικό πουλί πάνω από τον εχθρό. Χώνεται στις κοιλιές τους καθώς προχωρούν μαζικά στο πεδίο της μάχης, φτύνοντας φωτιά. Αυτός είναι το πιο επικίνδυνο, αιμοδιψή και αποφασιστικό πλάσμα στον πλανήτη Γη».





Σάββατο 20 Δεκεμβρίου 2025

Ernst Jünger: «Η Εθνικιστική Επανάσταση»

 





Το άρθρο του Ernst Jünger με τίτλο «Die Νationale Revolution» («Η Εθνική Επανάσταση») δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Die Standarte» («Το Λάβαρο») στις 20 Μαΐου 1926. Εντάσσεται στην ίδια σύντομη αλλά έντονη συγγραφική περίοδο, κατά την οποία ο Jünger επιδίωκε να δώσει πολιτική και πνευματική έκφραση σε μια μεταπολεμική γενιά, σκληραγωγημένη από την κατάρρευση του πολιτισμού. Γραμμένο την ίδια χρονιά με τα έργα «Wille» και «Das Blut», το δοκίμιο κινείται σε ένα πιο άμεσο και ανοιχτά πολιτικό ύφος.

Το κείμενο πηγάζει από το χάος της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, όταν η στρατιωτική ήττα και η επαναστατική ανατροπή της αυτοκρατορικής εξουσίας άφησαν τη Γερμανία μετέωρη μέσα στην πολιτική αβεβαιότητα, στερώντας από την παλαιά τάξη πραγμάτων τα θεμέλιά της. Για πολλούς βετεράνους, το τέλος του πολέμου δεν σήμανε και το τέλος της σύγκρουσης, αλλά απλώς τη μεταφορά της από το πεδίο της μάχης στους δρόμους. Η κοινοβουλευτική ανασυγκρότηση και οι φιλελεύθερες εκκλήσεις για μετριοπάθεια αποδείχθηκαν ανεπαρκείς μπροστά στο μέγεθος της ρήξης που είχε συντελεστεί το 1918. Μέσα σε μια τέτοια ατμόσφαιρα, η λέξη «επανάσταση» δεν μπορούσε πλέον να υποδηλώνει μια απλή κυβερνητική αλλαγή. Σήμαινε την κατάλυση μιας καθεστηκυίας τάξης και μια αναμέτρηση για τη μελλοντική μορφή του γερμανικού κράτους και τη θέση του στον ευρωπαϊκό πολιτισμό.

Ο Junger γράφει σε αυτή την περίοδο του μεσοπολέμου, εκφράζοντας τον αγώνα μιας γενιάς να οικειοποιηθεί και να επανακατευθύνει την πορεία του γερμανικού πεπρωμένου. Το άρθρο φέρει το στίγμα του πρώιμου ύφους του —διαμορφωμένου μέσα στην ήττα και το σοκ της πολιτικής κατάρρευσης— και αντιτάσσεται ρητά στη φιλελεύθερη παλινόρθωση και τον κοινοβουλευτικό συμβιβασμό. Η γλώσσα του είναι αυστηρή και στερημένη παρηγοριάς. Η επανάσταση δεν παρουσιάζεται ως απλή αναταραχή, αλλά ως πειθαρχία και προετοιμασία για μια Γερμανία που αναγεννάται. Το κείμενο καλεί στη διαμόρφωση ενός νέου τύπου ανθρώπου και στη συγκρότηση μιας πολιτικής δύναμης ικανής να δράσει στις κρίσιμες στιγμές της ιστορίας.

Κατά τη μετάφραση αυτού του άρθρου, καταβλήθηκε κάθε προσπάθεια να διατηρηθεί η στιβαρότητα και ο ρυθμός του γερμανικού πρωτοτύπου, χωρίς να αμβλυνθεί η αυστηρότητά του και χωρίς παραχωρήσεις προς το σύγχρονο γλωσσικό ιδίωμα. Εκεί όπου ο Jünger γράφει με κοφτές πινελιές, εκτοξεύοντας λακωνικές διαταγές και συμπυκνωμένες διαπιστώσεις, αυτή η απότομη γραφή διατηρείται. Η πρώιμη πεζογραφία του δεν διαθέτει ακόμη τη μετρημένη ψυχραιμία των μεταγενέστερων έργων του. Κινείται με μια μαχητική διαύγεια, σφυρηλατημένη στον πόλεμο και σκληρυμένη μέσα στις αναταράξεις της Γερμανίας της Βαϊμάρης.

Συγκρινόμενο με τα άλλα δοκίμια του 1926, το «Die Νationale Revolution» αποκαλύπτει μια στιγμή στην εξέλιξη του Jünger κατά την οποία η σκέψη και η δράση βρίσκονταν σε άμεση ενότητα. Οι λογοτεχνικές αρχιτεκτονικές των μεταγενέστερων έργων  του δεν είχαν ακόμη λάβει μορφή. Ο λόγος του κειμένου φέρει τον επείγοντα χαρακτήρα της εποχής του και την πίεση της κρίσης που τη χαρακτήριζε. Εκφράζει μια γενιά που αρνήθηκε την υποταγή και τάχθηκε απέναντι στην αταξία των καιρών της.



“Η Εθνικιστική Επανάσταση”
 περιοδικό «Standarte», 20 Μαΐου 1926


«Αποκαλώντας τους ευατούς μας με την τιμητική ονομασία των Εθνικιστών, γυρίζουμε την πλάτη όχι μόνο σε εκείνους που προφέρουν αυτή την λέξη σαν κατάρα, αλλά και σε ολόκληρο τον ειρηνιστικό και φιλήσυχο αστικό κόσμο. Η ουσία του κινήματος μας έγκυται στην υπεράσπιση των αξιών της ζωής με στρατιωτικά μέσα. Το αν τα μέσα αυτά συνάδουν με κάποια οικουμενική ηθική δεν μας απασχολεί. Το κίνημά μας στηρίζεται σε στρατιώτες της πρώτης γραμμής, σε άνδρες ζωντανούς που αφοσιώνονται στο καθήκον με αγάπη και χαρά. 

Δεν πρόκειται για εμπόρους ή ιδιοκτήτες εργοστασίων αμυγδαλόπαστας που άμβλυναν το μαχητικό πνεύμα του στρατού με τη μικροαστική τους δειλία στην εποχή της καθολικής στρατολόγησης, αλλά για άνδρες που φέρουν τον κίνδυνο μέσα τους, καθώς ο κίνδυνος είναι το φυσικό τους στοιχείο.

Δεν πρόκειται για κακομαθημένα παιδιά, των οποίων το ενδιαφέρον για το κράτος διαρκεί μόνο όσο οι στολές των στρατηγών και τα άσρπα-μαυρα-κόκκινα λάβαρα γεμίζουν τους δρόμους, και τα οποία, μόλις κατέρρευσαν οι θρόνοι, έχασαν κάθε αίσθηση νοήματος στην παγκόσμια ιστορία. Αν αυτοί οι θεματοφύλακες της καθεστηκυίας τάξης και της αδράνειάς της —για τους οποίους ο φιλελευθερισμός θα μπορούσε να τους εξασφαλίσει συντάξεις με αντάλλαγμα την αιώνια αφοσίωση— είχαν ταχθεί αποφασιστικά υπέρ του εθνικισμού, τότε Δημοκρατία του Νοεμβρίου θα είχε εδραιωθεί. Δεν θα υπήρχε ανάγκη για νομοθεσίες έκτακτης ανάγκης· μετά την άνευ ουσιαστικού περιεχομένου αντιπαράθεση μεταξύ του συντηρητικού και δημοκρατικού φιλελευθερισμού, οι ορέξεις της Δημοκρατίας θα είχαν ικανοποιηθεί, μαζί με εκείνες των «εξ αίματος συγγένων» της, των κομμουνιστών.

Όμως, μια τέτοια απλότητα δεν ήταν ποτέ δυνατόν να αναμένεται.

Σήμερα, η προοπτική μιας εθνικής επανάστασης ορθώνεται μπροστά μας με αδιαμφισβήτητη σαφήνεια, και εντός της εμπεριέχεται το οριστικό τέλος του φιλελευθερισμού. Μια και μόνο ριπή θα αρκούσε για να σαρώσει τους νόμους του και να αποκαλύψει τα περιβόητα και δήθεν αδιαμφισβήτητα επιτεύγματα του 1918 ως εύθραυστα κατασκευάσματα.

Ο ίδιος ο εθνικισμός δύσκολα εντάσσεται σε αυτή την προοπτική, καθώς είναι αδιανόητος χωρίς τον πόλεμο και την επακόλουθη αναδιάταξη των δυνάμεων της ζωής. Η ραχοκοκαλιά του αποτελείται δυστυχώς από ανθρώπους τόσο συνηθισμένους στον τεράστιο κρατικό μηχανισμό, ώστε, όταν εκείνος κατέρρευσε, ένιωσαν το έδαφος να χάνεται κάτω από τα πόδια τους. Ο εθνικισμός δεν μπορούσε να αποβάλει αυτές τις μορφές σαν ένα φθαρμένο ένδυμα· χρειαζόταν χρόνο για να υπερβεί, στο εσωτερικό του, τις δομές ενός κράτους που προ πολλού είχε πάψει να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Η αυθόρμητη εξέγερση στο Μόναχο σηματοδότησε το πρώτο βήμα προς την απελευθέρωση.

Ωστόσο, στην πορεία αυτή τέθηκαν σε κίνηση νέες δυνάμεις. Η βούληση έσπασε τα δεσμά της και απέβαλε τους περιορισμούς της· αφυπνίστηκε σε μια ελευθερία μεγαλύτερη από κάθε άλλη που είχε γνωρίσει ποτέ ο γερμανικός λαός.

Έτσι αποκαλύπτεται η ουσία του εθνικισμού. Οι παλιές μορφές βυθίζονται στη λήθη της ιστορίας· η διατήρησή τους είναι έργο των μικρόψυχων και ορισμένων εντύπων όπως το «Die Weltbühne». Η πρώτη υποχρέωση του εθνικιστή είναι να αποστρέψει το βλέμμα του από τέτοια αδύναμα όντα —αυτούς τους δήθεν «αντιφρονούντες»— και να τους αρνηθεί ακόμη και την αξιοπρέπεια της περιφρόνησης.

Καθήκον των Εθνικιστών είναι να εξοπλιστούν με κάθε κόστος για τον αγώνα ενάντια στο υφιστάμενο καθεστώς —που ελάχιστα διαφέρει από εκείνο του 1919—το οποίο δεν είναι παρά μια φρεσκοσοβατισμένη πρόσοψη μπροστά σε μια σαθρή κατασκευή. Γκρεμίστε το· μην αφήσετε πέτρα πάνω στην πέτρα.

Η προετοιμασία του εθνικισμού για αυτό το έργο: αυτό και μόνο προσδίδει νόημα στην Επανάσταση του 1918. Μέσω αυτής, ο Γερμανός αποτίναξε τον φόβο της επανάστασης και τα εμπόδια που ορθώνονταν μπροστά στη εθνικιστική βούληση σαρώθηκαν. Αυτή η πορεία πρέπει τώρα να καταστεί πραγματικά επαναστατική, ώστε να καταφερθεί το καίριο πλήγμα στον φιλελευθερισμό και να ατσαλωθεί η εθνικιστική βούληση μέσα από τη δοκιμασία.

Ένας εθνικιστής δεν πρέπει να παραχωρεί ούτε καν την πιθανότητα μιας άλλης έκβασης. Το έργο του είναι να φέρει στο προσκήνιο την πρώτη αληθινή επανάσταση της Γερμανίας, μια επανάσταση θεμελιωμένη σε εντελώς νέες ιδέες.

ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ! ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ!

Αυτό πρέπει να διακηρύσσεται αδιάκοπα και χωρίς καμία υποχώρηση, ακόμη κι αν απαιτείται μια δεκαετία επιμονής. Λίγοι έχουν αντιληφθεί μέχρι στιγμής την πλήρη σοβαρότητα αυτής της απαίτησης. Η συναισθηματική ρητορική περί πανανθρώπινης αδελφοσύνης και ενότητας εξακολουθεί να προβάλλεται με έντονα χρώματα.

Ας πάνε αυτά τα λόγια στον διάολο — ή στο κοινοβούλιο, εκεί που ανήκουν. Στον κόσμο που επιδιώκουμε δεν υπάρχει ενότητα των αντιθέτων· υπάρχει μόνο πάλη.

Η εθνική επανάσταση δεν έχει ανάγκη από φύλακες της ειρήνης και της τάξης. Απαιτεί άνδρες που να διακηρύσσουν ότι θα πέσουν από την κόψη του σπαθιού.

Επί έναν αιώνα, το όνομα της επανάστασης είχε καταστεί ακίνδυνο στη Γερμανία. Πρέπει να γίνει και πάλι τρομερό.

Ο Μεγάλος Πόλεμος γέννησε έναν νέο και επικίνδυνο τύπο ανθρώπου. Αυτός πρέπει να κληθεί σε δράση.

Ας ξεκινήσουμε, λοιπόν, σύντροφοι. Ας πάρουμε τη θέση μας στις μαχητικές γραμμές· ο μετασχηματισμός τους σε επαναστατικές δυνάμεις αποτελεί το πρώτο μας καθήκον. Ας αφήσουμε πίσω τις ανέσεις και ας μειωθεί ο αριθμός μας, ώστε να πολλαπλασιαστούν οι άνδρες της δράσης. Η διοίκηση πρέπει να είναι ενιαία και η θέληση ακλόνητη. Κερδίστε τους εργάτες. Διώξτε εκείνους που κηρύττουν το ευαγγέλιο της αιώνιας αγοράς και της διαρκούς ασφάλειας. Εμείς δεν είμαστε οι δεσμοφύλακες των εργατών.

Θα μετατρέψουμε τα συνδικάτα σε εθνικιστικούς πυρήνες αγώνα, υπό την ηγεσία εργατών με εθνικιστικό φρόνημα. Πάνω στα οδοφράγματα του έθνους, θα επιτύχουν περισσότερα απ’ όσα πέτυχε ο μαρξισμός σε πενήντα χρόνια.

Και τι γίνεται με τα πανεπιστήμια, το κίνημα της νεολαίας και όλες εκείνες τις οργανώσεις που μας αφορούν; Από πού αλλού θα προκύψει η νέα ανάπτυξη; Τι είναι αυτό που συγκροτεί το κράτος; Η συνεργασία και η αντιπαράθεση. Και πώς πρόκειται να ανατραπεί το κράτος; Μόνο μέσα από την απόσυρση και τη φθορά, μέσα από τη δημιουργία ενός κράτους εν κράτει, αυτάρκους ως προς τις αρχές και τα μέσα του αγώνα.

Πώς θα κερδηθεί το γερμανικό έθνος; Είναι το εθνικιστικό πνεύμα —και μόνο αυτό— που διαθέτει τόσο τη θέληση όσο και τη δύναμη να το κατακτήσει.

Το να είσαι εθνικιστής σε καιρό πολέμου σήμαινε ετοιμότητα να πεθάνεις για τη Γερμανία. Σήμερα, σημαίνει να υψώσεις τη σημαία της επανάστασης για μια Γερμανία μεγαλύτερη και ωραιότερη. Αυτή είναι η αποστολή που ανατίθεται στην εκλεκτότερη και πιο ένθερμη νεολαία του έθνους».






Τρίτη 9 Δεκεμβρίου 2025

Ernst Jünger: «Επανάσταση και Ιδέα»

 





Το παρακάτω άρθρο του Ernst Jünger δημοσιεύθηκε το Σεπτέμβριο του 1923 στην εφημερίδα του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος «Volkischer Beobachter». Το άρθρο γράφτηκε από τον Jünger τρείς βδομάδες μετά την αποστράτευση του από την Reichswehr λόγω των πολιτικών του απόψεων. 



Επανάσταση και Ιδέα 

στην εφημερίδα «Volkischer Beobachter», Σεπτεμβρίος 1923


«Είμαστε η νεολαία της Γερμανίας, γεμάτη πνεύμα και εθνουσιασμό. Γεννηθήκαμε και ανατραφήκαμε με το πνεύμα της ελεύθερης σκέψης, για αυτό και η λέξη «επανάσταση», στα τέλη του πολέμου ξύπνησε μέσα μας ένα ιερό ρίγος. Και αν και ζούσαμε την πραγματικότητα ενός εταιρικού κράτους, γνωρίζαμε από την ιστορία ότι έρχεται μία στιγμή που ο λαός δεν μπορεί πλέον να ανεχτεί την υφιστάμενη κυβέρνηση, το καθεστώς ή το ισχύον δίκαιο. Οι μεγάλες στιγμές της εξέγερσης, οι εκρήξεις βίας που γεννιούνται από την καταπίεση, η εμφάνιση μίας νέας ιδέας στα οδοφράγματα, συνοδευόμενη από τον ήχο των τυμπάνων και την κόκκινη σημαία - όλα αυτά έβρισκαν αντίκτυπο μέσα μας. Διότι γνωρίζουμε ότι, σε τέτοιες φευγαλέες στιγμές - όταν λαοί, παρατάξεις ή αποφασισμένα άτομα σπάνε με την βία τα δεσμά παλαιών μορφών και διακηρύττουν ένα νέο δίκαιο - βλαστοί νέας ζωής και νεανικής δύναμης ξεπροβάλλουν την χώρα.  Όλα αυτά ωστόσο βασίζονται σε μία προϋπόθεση - τόσο αυτονόητη που δεν θα έπρεπε καν να αναφέρεται: την ύπαρξη μίας Ιδέας άξιας να αγωνιστεί κανείς για αυτή. 

Από την ιστορία των μεγάλων επαναστάσεων διαπιστώνεται με σαφήνεια, ότι στην αρχή, η Ιδέα γεννιέται στο μυαλό λίγων ανθρώπων και στη συνέχεια, μέσα από μακρόχρονη και επίπονη εργασία, προετοιμάζεται το έδαφος για την υλοποίηση της στην πράξη. Ας πάρουμε για παράδειγμα την Μεταρρύθμιση και τα συναφή κινήματα, την πρώτη Γαλλική Επανάσταση ή την πρόσφατη Ρωσική Επανάσταση: παντού διακρίνουμε τους προάγγγελους της επερχόμενης θύελλας - σπουδαία λογοτεχνία, προφήτες και μάρτυρες που υποφέρουν για την Ιδέα και χύνουν το αίμα τους για αυτήν, ακόμη και αν η Ιδέα είναι εσφαλμένη. 




Εντελώς απροσδόκητα, μας δόθηκε η ευκαιρία να βιώσουμε μια επανάσταση ή ένα κίνημα στη χώρα μας, το οποίο αυτοαποκαλούνταν επαναστατικό. Η ευκαιρία αυτή παρουσιάστηκε τη στιγμή ακριβώς που ο λαός — και τα καλύτερα στοιχεία του — ήταν περικυκλωμένος από πανίσχυρους εχθρούς και έδινε μια απεγνωσμένη, ύστατη μάχη. Και μόνο αυτό το γεγονός αρκούσε για να πυροδοτήσει μια εξέγερση. Κάθε επαναστατική οργάνωση επιλέγει την στιγμή της εξέγερσης όταν το καθεστώς βρίσκεται στην πιο αδύναμη φάση του, καθώς για την υλοποίηση μιας Ιδέας απαιτούνται οι πιο ευνοϊκές συνθήκες. Στη δική μας περίπτωση, ωστόσο, δεν ήταν η κυβέρνηση που ηγούνταν του πολέμου: ο λαός, ως ενιαίο σύνολο, αγωνιζόταν για μια νέα μορφή του κόσμου, και η ήττα σε αυτόν τον αγώνα απειλούσε όχι μόνο το μέλλον της χώρας, αλλά και την ίδια την ύπαρξη όλων όσων ζούσαν σε αυτήν.

Το γεγονός ότι ο πόλεμος ήταν κατά πάσα πιθανότητα χαμένος ούτως ή άλλως —έστω και υπό διαφορετικές συνθήκες — δεν αλλάζει τίποτα. Διαπράχθηκαν σοβαρά λάθη, τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια του πολέμου, αλλά ο λογαριασμός έπρεπε να πληρωθεί μετά την υπογραφή της ειρήνης. Έτσι, η επανάσταση δεν ήταν τίποτα περισσότερο από μια ανταρσία σε ένα πλοίο εν μέσω μάχης. Εκείνοι που ανέλαβαν το τιμόνι την ώρα του υπέρτατου κινδύνου επωμίστηκαν, κατά συνέπεια, και τις μεγαλύτερες ευθύνες. Η ιστορία απέδειξε ότι το βάρος ήταν υπερβολικό για τις δυνάμεις τους. Ο λόγος ήταν ότι δεν τους καθοδηγούσε κάποιο ιδανικό, αλλά η επιδίωξη του κέρδους, ενώ είχαν τη στήριξη των μαζών —δειλών, πεινασμένων και τυφλωμένων από συνθήματα.

Τώρα, ακόμη και ο πιο κοντόφθαλμος άνθρωπος μπορεί να διακρίνει τι κρυβόταν πραγματικά πίσω από εκείνα τα συνθήματα. Η λεγόμενη επανάσταση του 1918 δεν αποτέλεσε αναγέννηση, αλλά ένα πραγματικό γλέντι για τις μύγες που σμήνευαν γύρω από ένα πτώμα σε αποσύνθεση. Ποια ιδέα, λοιπόν, έφερε στη ζωή αυτή η επανάσταση; Την ελευθερία; Τη δημοκρατία; Την κοινοβουλευτική διακυβέρνηση; Αυτό το ερώτημα μπορεί πραγματικά να φέρει τον καθένα σε αμηχανία. Τίποτα καινούργιο δεν συνέβη, ούτε καν σε καθαρά τυπικό επίπεδο: υπήρξε μερική αντιγραφή των ρωσικών θεσμών, μέτριες παρωδίες των γεγονότων του 1789 και του 1848, ενώ ξεθάφτηκαν από τα μπαούλα τα παλιά, σκονισμένα συνθήματα του μαρξισμού. Όταν όμως έπρεπε οι ίδιοι να δημιουργήσουν κάτι καινούργιο, οι ηγέτες της επανάστασης σήκωσαν τα χέρια ψηλά με απόγνωση και, συνειδητοποιώντας την έλλειψη ιδεών τους, γαντζώθηκαν ακριβώς σε εκείνα τα στοιχεία που όφειλαν να πολεμήσουν. Έτσι, με τη δική τους συμβολή, ο καπιταλισμός γνώρισε άνθηση, η πολιτική πίεση ασκούνταν δίχως φραγμούς, ενώ οι υποσχέσεις περί ελευθερίας του λόγου και του Τύπου φάνταζαν σαν εμπαιγμός.




Η μόνη συνθήκη που θα μπορούσε να αποτελέσει ιστορική δικαίωση για αυτή την επανάσταση του υλισμού είναι το γεγονός ότι στέφθηκε με επιτυχία. Αυτό μπορεί να ειπωθεί απλά και άμεσα, όπως ακριβώς συνέβησαν και τα ίδια τα γεγονότα. Μια ομάδα ναυτών κατέλαβε τις πόλεις, ενώ λιποτάκτες και έφηβοι ξήλωναν τα σύμβολα του παλαιού κράτους. Αυτό το γεγονός —που για τις μελλοντικές γενιές θα φαντάζει αδιανόητο— έχει μόνο μία εξήγηση: το παλαιό κράτος απώλεσε τη βούληση για ζωή, η οποία είναι τόσο καθοριστική σε κρίσιμες στιγμές. Ένας οργανισμός ανίκανος να εξουδετερώσει το δηλητήριο που έχει εισχωρήσει στο αίμα του είναι καταδικασμένος να πεθάνει, ιδίως όταν δεν διαθέτει πλέον δυνάμεις. Τα όπλα ήταν έτοιμα· το μόνο που έλειπε ήταν ένα στιβαρό χέρι για να τα αξιοποιήσει. Το κράτος, ευρισκόμενο σε αποσύνθεση, εξέδωσε την ίδια του την ετυμηγορία: απαγόρευσε τη χρήση όπλων και εγκλωβίστηκε στις διαπραγματεύσεις και την αναποφασιστικότητα, με αποτέλεσμα μια παγκόσμια δύναμη πενήντα ετών να καταρρεύσει σαν πύργος από άμμο. Οι αποφάσεις της ιστορίας δεν επιδέχονται αμφισβήτησης στα δικαστήρια. Ό,τι χάθηκε στο παρελθόν δεν μπορεί να επανέλθει.

Και έτσι, τα τελευταία πέντε χρόνια στο Ράιχ, δεν υπήρξε κανένα όραμα — πέρα ​​από τις διαμάχες για τους μισθούς των εργατών, ούτε ένα νέο κάστρο δεν υψώθηκε μέσα από τα ερείπια, ούτε ένας μεγάλος στόχος δεν διακηρύχθηκε. Όμως οι συνέπειες έγιναν αισθητές: συνεχείς αλλαγές πολιτικής, εσωτερικές έριδες, αδυναμία αντιμετώπισης των εξωτερικών δυνάμεων. Πίσω από τις θεατρικές προσόψεις των κυβερνήσεων και υπουργικών συμβουλίων, το κουμάντο κάνουν οι λεηλατητές. Δεν απέμειναν παρά μόνο ληστές και θύματα ληστείας. Ότι προορίζονταν να διασώσει και να πολλαπλασιάσει τα ιδανικά ενός λαού, σβήνει. Εκπρόσωποι του πιο χυδαίου υλισμού, κερδοσκόποι της αγοράς, έμποροι και τοκογλύφοι — αυτοί είναι που ευνοούνται τώρα! Τα πάντα περιστρέφονται γύρω από τα αγαθά, το χρήμα και το κέρδος. Όλες οι κρατικές διακηρύξεις, οι οδηγίες, οι εξηγήσεις, τα μέτρα, τα κονδύλια και οι εκκλήσεις αποπνέουν τη μυρωδιά της σιγοκαίγουσας στάχτης. Και δεν θα μπορούσε να γίνει αλλιώς. Διότι η επανάσταση δεν αποτέλεσε τη γέννηση του νέου, ούτε το χωνευτήρι νέων ιδεών· δεν ήταν παρά η αργή καύση ενός σώματος που ψυχορραγεί. Αυτό το θλιβερό θέαμα συνεχίζεται ατέρμονα!

Η πραγματική επανάσταση δεν έχει ακόμη συντελεστεί, αλλά το βήμα της παρέλασης της  ήδη ακούγεται! Δεν πρόκειται για αντίδραση, αλλά για μια αυθεντική  επανάσταση με όλα τα χαρακτηριστικά της γνωρίσματα και τα συνθήματά της· η Ιδέα που την κατευθύνει είναι  η «völkisch» (λαϊκή/φυλετική), οξυμένη σε πρωτοφανή βαθμό, το λάβαρό της είναι η σβάστικα και η πολιτική της έκφραση είναι η συγκέντρωση της βούλησης σε μια  δικτατορία! Θα αντικαταστήσει τον λόγο με την πράξη, το μελάνι με το αίμα, τις κενές  φράσεις με θυσίες, την πένα με το σπαθί.

Η επανάσταση θα φέρει μέσα της όλα τα σημάδια μιας αυθεντικής και δίκαιης οργής· θα απωθεί τους σκοταδιστές, καθώς δεν θα μπορεί κανείς να ζεστάνει τα χέρια του πάνω της. Κινητήρια δύναμή της δεν θα είναι το χρήμα, αλλά το Αίμα που κυλά στις φλέβες του έθνους και το συνδέει μυστηριωδώς σε ένα ενιαίο σύνολο. Αυτό το αίμα θα προτιμάει να χυθεί παρά να επιτρέψει να υποδουλωθεί. Από αυτό το αίμα θα γεννηθούν οι νέες αξίες, χάρη σε αυτό το Αίμα, οι ατομικές θυσίες μετατρέπονται σε ελευθερία του συνόλου και τα κύματά του θα φτάσουν στα σύνορα που μας έχουν δοθεί για να αποβάλουν τα δηλητήρια που καταστρέφουν τον οργανισμό μας.

Αυτές είναι οι αξίες για τις οποίες δίνεται η μάχη στα οδοφράγματά μας!»



Κυριακή 23 Νοεμβρίου 2025

Η κατανόηση του ριζοσπαστικού εθνικισμού του Ernst Junger

 






Ένα ακόμη άρθρο για τον Ernst Junger και την σύνθετη ιδεολογική του σκέψη. Σήμερα θα περάσουμε  σε ένα σχολιασμό του τρίτου τόμου των “Politische Publizistik 1919-1933” (Πολιτικών και Πολεμικών Γραπτών σχετικά με τα έτη 1929-1933), που μας επιτρέπει να διορθώσουμε μια για πάντα, το αμφιλεγόμενο ερώτημα για τον  εθνικισμό του Γερμανού συγγραφέα και της σχέσης του με τον εθνικοσοσιαλισμό. Έχω ήδη αναφέρει σε προηγούμενο άρθρο τις «μετατοπίσεις» του συγγραφέα σε κάποιες εποχές , κάτι που είχε μελετήσει ο ίδιος ο Evola. Αν ήδη από το 1923, ο Jünger είχε γράψει λόγια εκτίμησης για τον Χίτλερ, στον οποίον είχε στείλει επίσης ένα αντίγραφο με αυτόγραφο του περίφημου έργου του “Im Stahlgewittern” (Καταιγίδες από ατσάλι) και εάν την ίδια περίοδο είχε επίσης συνεργαστεί με την εφημερίδα του  NSDAP,  “Völkischer Beobachter”, τα επόμενα χρόνια οι σχέσεις του με το Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα θα γίνουν πιο σύνθετες. Αλλά ποτέ δεν θα τις σπάσει. Αντίθετα είχε πάντα μια συναδελφική αλληλεγγύη. Ενίοτε με σκληρή κριτική σε αυτό ή σε εκείνο το σημείο, αλλά πάντα εντός του εθνικιστικού γαλαξία και με τους φιλικούς τόνους του συνειδητού συμμάχου του αγώνα.

Ένας από τους πιθανούς λόγους για την παρεξήγηση μεταξύ ορισμένων εθνικιστικών κύκλων και του NSDAP ήταν η κατάσταση των αγροτών στα τέλη της δεκαετίας του 1920 (υπάρχει σχετικό άρθρο στην ιστοσελίδα με τα γεγονότα και τις αιτίες). Ειδικά στη βόρεια περιοχή του Schleswig-Holstein, μετά τα σωφρονιστικά μέτρα των συνθηκών ειρήνης, που τιμωρούν έντονα τη γερμανική οικονομία στο σύνολό της, καθώς και μετά την οικονομική κρίση, υπήρξε η προοδευτική κατάρρευση της αγροτικής τάξης, η οποία διολισθαίνει όλο και περισσότερο στη δίνη του χρέους, την παραγωγική κρίση και την αυξανόμενη απώλεια μικροπεριουσίας. Από αυτή την κατάσταση είχε πάρει ισχύ μια μορφή διαμαρτυρίας που διαχειριζόταν το πανίσχυρο Landvolkbewegung, το αγροτικό κίνημα με έντονες εθνικιστικές και αντισημιτικές αποχρώσεις, το οποίο από το 1928, έγινε επίσης ο πρωταγωνιστής κάποιων βομβιστικών επιθέσεων κατά των κεντρικών γραφείων του Reichstag. Ήταν μια διαμαρτυρία ενάντια στο κράτος και την κυβέρνηση, οι οποίοι δεν μπορούσαν να εγγυηθούν στους αγρότες αυτές τις επιδοτήσεις και την προστασία από τον ξένο ανταγωνισμό, χωρίς τα οποία η αγροτική οικονομία επρόκειτο να καταστραφεί. Το αγροτικό κίνημα βρήκε άμεση υποστήριξη στους εθνικιστικούς κύκλους. Ο ίδιος ο Jünger δικαιολόγησε την τρομοκρατία, αποστασιοποιημένος από τον Hitler, ο οποίος ωστόσο συμμάχησε με τη διαμαρτυρία, καταδίκασε όμως ανοιχτά τη χρήση βίας. Αυτό δεν εμπόδισε ολόκληρο το αγροτικό κίνημα να συγχωνευθεί στο Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα λίγο αργότερα, αποτελώντας πράγματι μια από τις πολιτικές και ιδεολογικές δυνάμεις του. Σκεφτείτε απλώς τον ρόλο που έπαιξε ο Walther Darré.

Καταδικάζοντας τον αστικό Τύπο, συμπαγώς εχθρικό προς τους αγρότες του Βορρά, ο Jünger έγραψε βαριές προτάσεις: «Υπάρχει ένας τρόμος στα ΜΜΕ πολύ πιο σημαντικός από τον τρόμο που δημιουργείται από οποιαδήποτε βόμβα». Και εξίσου καταδίκασε τον μετριοπάθεια του Hitler, ο οποίος όπως όλοι γνωρίζουν, μετά το Putsch του 1923 ήταν πολύ προσεκτικός ώστε να βαδίσει στα μονοπάτια της νομιμότητας, λειτουργώντας καθ’ όλη την περίοδο του Kampfzeit, δηλαδή του αγώνα για την εξουσία, ως ένα άκαμπτο στοιχείο και μιας μετριοπάθειας που έπρεπε να καταπνίξει τις ριζοσπαστικές ωθήσεις της αριστερής πτέρυγας του. Ο Jünger επέπληξε επίσης τον Hitler ότι δεν ήταν αρκετά αποφασισμένος να αποστασιοποιηθεί από τον Hugenberg – τον επικεφαλής του Γερμανικού Εθνικού Κόμματος – και από όλους τους αντιδραστικούς και αστικούς κύκλους. Το εκπληκτικό γεγονός που προκύπτει ξεκάθαρα από τα γραπτά του αυτής της περιόδου, είναι ότι ο Jünger επέκρινε το NSDAP όχι από τη «δεξιά», όπως νόμιζε και όπως θα κάνει αργότερα, αλλά από την «αριστερά». Αλλά σε κάθε περίπτωση, ήταν πάντα θέμα κριτικής που δεν αμφισβητούσε ποτέ την επίγνωση ​​ότι Εθνικιστές και οι  Εθνικοσοσιαλιστές ανήκαν στο ίδιο στρατόπεδο, με τα ίδια ιδανικά και τους ίδιους στόχους. Ωστόσο, το ζήτημα ήταν να έρθουν στην εξουσία όχι με μετριοπαθείς ή συντηρητικούς, αλλά με ριζοσπαστικούς διαμεσολαβητές.

Γράφει ο  Jünger στο “Wiederstand” τον Οκτώβριο του 1929: «Τα ψηφίσματα που ελήφθησαν μέσα στο Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα δεν έχουν σε καμία περίπτωση αποκλειστική σημασία για αυτό το κόμμα. Στην πραγματικότητα, δεδομένου ότι αυτό επί του παρόντος αντιπροσωπεύει το ισχυρότερο και πιο τρομακτικό όπλο της εθνικής βούλησης, κάθε ενέργεια ή παραίτηση του θα χτυπήσει αναγκαστικά όλες τις δυνάμεις που θέλουν να συμβάλουν στην επιβεβαίωση αυτής της βούλησης στη Γερμανία. Αλλά πώς μπορεί κανείς να αναλάβει την ευθύνη να ξυπνήσει την ομοιότητα ενός κοινού μετώπου με δυνάμεις των οποίων η εγγύτητα είναι απαράδεκτη για ένα κόμμα που φέρει το όνομα των Γερμανών εργατών;». Ερωτήματα που φυσικά θα ακούγονται σαν μουσική στα αυτιά των SA ή ενός Goebbels και που δεν αντιπροσώπευαν καθόλου τις θέσεις του συντηρητικού εθνικισμού, αλλά εκείνου του ριζοσπαστικού εθνικισμού που είχε προσεγγίσει ο Jünger μέσω του Ernst Niekisch, του οποίου το πνεύμα ο συγγραφέας είχε μελετήσει μέσω του φιλόσοφου Alfred Baeumler. Όμως ο Jünger σύντομα ικανοποιήθηκε, αν  σκεφτεί κανείς τη ρήξη που ήθελε εκείνος ο Hitler του «μετώπου του Harzburg» του 1931, δηλαδή την τακτική συμμαχία του εθνικοσοσιαλισμού με τον συντηρητικό εθνικισμό, ή την εκκαθάριση όλων  των συντηρητικών κύκλων μετά την κατάληψη της εξουσίας.  Ή ακόμη και την «κάθαρση» του 1934 (που επηρέασε όχι μόνο την «αριστερά» του Roehm, αλλά και τη «δεξιά» του Schleicher), αν σκεφτούμε τότε πώς ο ίδιος ο Hitler το 1944, έβαλε βάναυσα ένα τέλος στον συντηρητισμό των junker – και την ιστορική ύπαρξη της κάστας τους. Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε την αίσθηση ότι ο Jünger είχε κάτι να θαυμάσει στο έργο του Χίτλερ. Η ιστορία όμως λέει ότι ακριβώς στην κορυφαία πάλη των συντηρητικών ενάντια στον εθνικοσοσιαλισμό, ο συγγραφέας ήταν όχι με την πλευρά της αριστεράς, αλλά της δεξιάς. Αινίγματα του αριστοκρατισμού…




Ο Jünger ήταν ανοιχτά μη κομματικός: «απαρνιόμαστε κάθε κομματική ιδιότητα…» έγραφε και αντιλαμβανόταν ρομαντικά τον εθνικισμό ως ένα σύνολο κέντρων του αγώνα, ελπίζοντας να «δούμε όλους αυτούς τους δεσμούς να αναπτύσσονται με ισχυρό, σφιχτό και ενιαίο τρόπο, ώστε να φτάσουμε στις απαραίτητες διαστάσεις για τη μεγάλη αναμέτρηση…». Η ιστορία έχει δείξει ότι στη Γερμανία, ο κομματικός εθνικισμός δεν είχε την ικανότητα να αναπτυχθεί σε σημείο να γίνει ηγεμονικός. Στις αρχές της δεκαετίας του 1930 ήταν σαφές ότι ούτε ο Hugenberg ούτε ο Seldte ούτε ο Niekisch θα πήγαιναν μακριά. Φανταστείτε απλά διάφορα διάσπαρτα περιβάλλοντα. Ο Hitler όμως προχώρησε αλλά με πολιτικούς και όχι ρομαντικούς τρόπους και ενώνοντας ακριβώς όλα εκείνα τα κινήματα – από τα κινήματα των νέων, τους Jugendbewegung, μέχρι τον αγρότη που προαναφέραμε – που παρότι εθνικιστές, δεν ήταν αντιδραστικοί, αλλά μάλλον επαναστάτες.

Αυτό το πράγμα ο Jünger δεν το κατάλαβε ποτέ. Δεν καταλάβαινε την ταυτότητα ενός κινήματος που το βρήκε πολύ συντηρητικό το ’29 και πολύ επαναστατικό από το ’33 και μετά… ενώ η ιστοριογραφία έχει αποδείξει σε μεγάλο βαθμό – από τον Nolte μέχρι το Kershaw – ότι ήταν και τα δύο ταυτόχρονα, από το 1923 έως το 1945. Οι μομφές του Jünger προς τους «φίλους του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος» είχαν στόχο να κλονίσουν αυτό που φαινόταν στον συγγραφέα υπερβολική αυτοσυγκράτηση, αλλά αντίθετα ήταν απλώς πολιτική οξυδέρκεια. Αναφερόμενος στα αδιάλλακτα εθνικιστικά κινήματα, ο Jünger διατύπωσε μια προτροπή: «Ελπίζουμε ακόμη ότι ο εθνικοσοσιαλισμός, αντί να πολεμήσει αυτές τις δυνάμεις, θα αποδεχθεί και θα αναγνωρίσει τη βασική τους συγγένεια». Η βασική συγγένεια, ένας ορισμός ρητός που  αφιερώνουμε σε εκείνους τους διάφορους που δεν έχουν διαβάσει τον Junger,  αυτούς που  αρνήθηκαν οποιαδήποτε «γιουνγκεριανή» έκρηξη του εθνικοσοσιαλισμού, αλλά ακόμη και μια δική του εθνικιστική ιδεολογία.

Και τέλος διαβάζουμε την επαναστατική ελπίδα που  έγραψε ο Jünger το 1929, σε σελίδες που σίγουρα θα προκαλέσουν τρομερή σύγχυση στους σημερινούς λογοτεχνικούς θαυμαστές του:  «Ευχόμαστε ειλικρινά τη νίκη για τον Εθνικοσοσιαλισμό. Γνωρίζουμε τις καλύτερες δυνάμεις του, από τον ενθουσιασμό των οποίων αντλεί υποστήριξη και των οποίων η προθυμία για θυσία μπορεί πέρα ​​από κάθε αμφιβολία, να καυχηθεί. Όμως γνωρίζουμε επίσης, ότι θα μπορέσει να παλέψει για να κερδίσει εάν τα όπλα του σφυρηλατηθούν στα πιο αγνά μέταλλα και αν απαρνηθεί την υποστήριξη των εύθραυστων υπολειμμάτων μιας περασμένης εποχής». Μπορούμε λοιπόν να επαναλάβουμε ότι σε αυτό, ο Jünger ήταν πολύ ικανοποιημένος. Τα «εύθραυστα υπολείμματα» όχι μόνο αγνοήθηκαν, αλλά ακριβώς καταστράφηκαν. Ο ηρωικός ρεαλισμός που υποστήριζε ο Jünger δεν ήταν παρά ένας εθνικιστικός ριζοσπαστισμός χωρίς πολιτικές χροιές. Το πρόγραμμά του ήταν απλώς η Γερμανία.  «Θέλουμε τη Γερμανία ακριβώς όπως είναι», έγραψε τον Μάρτιο του 1930. Γνώριζε μόνο έναν στόχο, «την αιώνια πραγματικότητα ενός Ράιχ που σε αυτή τη χώρα, ποτέ δεν παρέλειψε να ενθουσιάσει τη νεολαία». Και γνώριζε μόνο ένα σχέδιο, «Εδώ δεν υπάρχει τίποτα να ευχηθείς λοιπόν, υπάρχει μάλλον η αυστηρή αναγνώριση ενός καθήκοντος που βρίσκει πλέον έκφραση. Τότε όπως και σήμερα, το να είσαι Γερμανός σημαίνει να είσαι σε αγώνα». Η διαφορά μεταξύ του εθνικισμού του Jünger και του εθνικοσοσιαλισμού είναι εν ολίγοις η ίδια διαφορά που υπάρχει μεταξύ της σκέψης μιας μαχητικής ένωσης και της ιδεολογίας ενός επαναστατικού κόμματος, που προορίζεται να ανατρέψει την ισορροπία δυνάμεων μεταξύ τάξεων και εθνών. Όμως το πολιτιστικό περιβάλλον, οι ιδανικές προσδοκίες, οι εθνικοί στόχοι φαίνεται να είναι αδέρφια. Τέτοια αδέρφια ωστόσο που δεν δικαιολογούν τις συνεχείς προσπάθειες κλοπής του Jünger από τον κόσμο του, θέλοντας να τον αναγάγουν σε έναν αγνωστικιστικό και στάσιμο άνθρωπο των γραμμάτων και για χάρη ποιος ξέρει για ποιον!




Κυριακή 16 Νοεμβρίου 2025

O Ernst Jünger και οι αντιαστικές – αγροτικές εξεγέρσεις

 






Ο  Ernst Jünger to 1929, έγραψε μια επιστολή στον Bruno von Salomon, εμψυχωτή του αγωνιστικού κινήματος, στην οποία ο συγγραφέας αναγνώρισε τον εαυτό του σε ένα εθνικό-επαναστατικό επίπεδο. Να σημειώσω εδώ για όποιον δεν γνωρίζει το πνεύμα του μεγάλου αυτού συγγραφέα και στοχαστή, ότι ο  Ernst Jünger κατά την διάρκεια της ζωής του άλλαξε «στρατόπεδο» αρκετές φορές. Θα μπορούσαμε να τον χωρίσουμε σε 3 περιόδους, αυτή της εποχής του “Εργάτη”, του “Πολεμιστή” και του “Άναρχου” σύμφωνα με έναν από τους μελετητές του, τον Evola. Κάθε μια από αυτές τις περιόδους αντιπροσωπεύει και κάποιες ιδεολογικές τάσεις. Ο ίδιος ο Junger σε μια συνέντευξή του σε μεγάλη ηλικία είχε πεί ότι τον «διασκέδαζε» το γεγονός ότι κανείς δεν μπορούσε τελικά να καταλάβει την σχέση του με τον Εθνικοσοσιαλισμό. Αυτό το αποδεικνύουν τα γραπτά του που πρέπει να μελετηθούν σε βάθος.

Στις 10 Σεπτεμβρίου 1929, ο Ernst Jünger γράφει στον Bruno von Salomon, ένα από τα πρόσωπα αναφοράς του Landvolkbewegung, του κινήματος που ήταν ο πρωταγωνιστής των εξεγέρσεων των αγροτών στα τέλη της δεκαετίας του 1920, που ξεκίνησαν στο Schleswig-Holstein και στη συνέχεια εξαπλώθηκαν σε ένα μεγάλο τμήμα της βόρειας Γερμανίας. Την ίδια μέρα ο Bruno von Salomon συνελήφθη μαζί με τους Claus, Rönne και Heide Heim, Johson, Bodo Uhse και άλλους, περίπου είκοσι συλλήψεις. Την επόμενη μέρα την ίδια τύχη θα έχουν και τα άλλα τρία αδέρφια von Salomon, ο Ernst, ο Hörst και ο Günther, ο γραμματέας του λοχαγού Ehrhardt και αργότερα η σύζυγος του Hartmut Plaas Sonja Laankens, μαζί με τους  Hans-Gert Techow,  Werner Lass και  Hans Sadowski. Όλοι κατηγορούνται ως υπεύθυνοι για τις βίαιες διαδηλώσεις που εδώ και αρκετούς μήνες  είναι σε συνεχή άνοδο και έξαρση.  Περίπου είκοσι βόμβες εξερράγησαν, προκαλώντας ζημιές σε δημαρχεία, δικαστικά μέγαρα, σπίτια επιφανών δημοσίων προσώπων. Την 1η Σεπτεμβρίου, ο Ernst von Salomon και ο Walter Muhtmann προκάλεσαν και έναν ψεύτικο  συναγερμό τοποθετώντας μια ψεύτικη βόμβα δίπλα στο Reichstag στο Βερολίνο, μια περίοδο μεγάλων εντάσεων που πολλά χρόνια αργότερα ο von Salomon θα θυμόταν ως πραγματικά αστείο. Λίγες μέρες νωρίτερα, μια άλλη  βόμβα εξερράγη προκαλώντας ζημιές στο δημαρχείο του Lüneburg στην Κάτω Σαξονία.

Ο Bruno  von Salomon ήταν σίγουρα ένας από τους διοργανωτές της τρομοκρατικής δραστηριότητας, ενώ τα εκρηκτικά προμηθεύτηκε φυσικά ο αδερφός του Horst που τα είχε φέρει από τη Ρηνανία. Ο Jünger χωρίς προοίμια ή προσχήματα δηλώνει ανοιχτά ότι αυτό το «συγκεκριμένο κίνημα» με έναν ξεκάθαρα εθνικό επαναστατικό χαρακτήρα ήταν το πρώτο στο οποίο ένιωσε πραγματικά ότι ανήκε. Συνεχίζει υπογραμμίζοντας ότι ήταν «πολύ σημαντικό να υπάρχουν εστίες για να κρατηθεί η φωτιά της αναρχίας». Ένα θετικό αποτέλεσμα του κινήματος της εξέγερσης – κατά τη γνώμη του Jünger – ήταν ότι ανάγκασε τους εθνικοσοσιαλιστές να δείξουν και να αποκαλύψουν την αληθινή αστική ψυχή τους και αν μια μέρα είχαν φτάσει στη νίκη, μαζί  και με τους άλλους ακροδεξιούς συμμαχικούς σχηματισμούς τους, σίγουρα η κορυφή της σύγκρουσης θα είχε περάσει μπροστά στην απαράδεκτη πολιτική τους που δεν θα μπορούσε παρά να ήταν φιλοδυτική στην εξωτερική πολιτική και εθνικο-συντηρητική στην εσωτερική πολιτική. ‘Ήταν η περίοδος που ο Junger είχε νευριάσει πολύ με τις ιδεολογικές κινήσεις τους.




Οι Εθνικοσοσιαλιστές σε μια στάση απόλυτης νομιμότητας και σεβασμού προς τους νόμους του κράτους είχαν πράγματι λάβει την απόλυτη απαγόρευση να έχουν σχέσεις με τους εκφραστές των αγροτικών εξεγέρσεων και έβαλαν και αμοιβή για τα κεφάλια των βομβιστών. Στη συνέχεια η πολιτική τους ανταμείφθηκε με μεγάλες επιτυχίες στις επόμενες εκλογές με άνω του 80% στις περιφέρειες στο επίκεντρο της εξέγερσης. Έτσι το αντιαστικό όραμα του Ernst Jünger φάνηκε πολύ ξεκάθαρο, του οποίου το περίφημο “Ο Εργάτης” θα είναι σύντομα μια άμεση πνευματική έκφραση. Παρόμοιες θέσεις ευνοϊκές για τους διαδηλωτές είχε επίσης την ίδια στιγμή ο αδελφός του, ο Friedrich Georg, ο οποίος είδε την ελπίδα σε εκείνες τις εξεγέρσεις  «να φέρει ένα ολόκληρο πολιτικό σύστημα στον παραλογισμό» για να «συντρίψει την ευρωπαϊκή παράταξη για την ειρηνική εξάντληση της Γερμανίας».

Ωστόσο, δεν υπήρξε άμεση συμμετοχή σε πολιτικές δραστηριότητες από τον Jünger, ο οποίος στην πραγματικότητα εκείνη τη χρονιά δημοσίευσε το βιβλίο του «Das abenteuerliche Herz» (Περιπετειώδη Καρδιά), το οποίο προκάλεσε ρήγματα με τον εθνικο-επαναστατικό κόσμο που υποδέχτηκε αυτό το κείμενο με σκεπτικισμό, θεωρούμενο ως μια επιλογή  αισθητική και υπερβολικά διανοητική. Στην πραγματικότητα ήδη εμφανιζόταν η γραμμή που θα χαρακτήριζε μεγάλο μέρος της δραστηριότητας του Γερμανού συγγραφέα, συνοψιζόμενη τέλεια στη φιγούρα του «Άναρχου», που «στην απόλυτη μοναξιά με το τσεκούρι του αναζητά και χαράζει νέα μονοπάτια στο παρθένο δάσος». Τότε θα είναι οι άλλοι στους οποίους εξακολουθεί να απευθύνεται η έρευνά του, που θα πρέπει να βρουν αυτά τα μονοπάτια, να τα κατανοήσουν και ενδεχομένως να τα ακολουθήσουν.

Ο Bruno von Salomon αφέθηκε ελεύθερος από τη φυλακή μετά από λίγους μήνες λόγω ανεπαρκών στοιχείων και εντάχθηκε στο KPD βλέποντας το Κομμουνιστικό Κόμμα ως τον μόνο τρόπο να πολεμήσει ενάντια στον κύριο εχθρό, τον καπιταλισμό. Αυτή η επιλογή τον οδήγησε στη ρήξη με τον  αδερφό του τον Ernst με τον οποίο δεν θα έχει σχέσεις για είκοσι χρόνια. Παντρεύτηκε την Doris von Schönthan, μια όμορφη γυναίκα και εμψυχώτρια της γερμανικής κοινωνικής ζωής της δεκαετίας του 1920. Συμμετείχε στον Ισπανικό πόλεμο στις Διεθνείς Ταξιαρχίες και στην αντίσταση με τους Γάλλους παρτιζάνους. Το 1947 ο Ernst άκουσε ξανά από τον Alfred Kantorozicz νέα για τον αδελφό του που ζούσε με μεγάλες δυσκολίες στη Γαλλία και το 1949 ζήτησε από τον Bodo Uhse να βοηθήσει τον Bruno. Τον ξαναείδε μόνο το 1951 όταν πήγε στο Παρίσι για να παρουσιάσει τη γαλλική έκδοση του βιβλίου του «Το Ερωτηματολογίο». Βρίσκοντας τον σε τρομερές οικονομικές δυσκολίες και με τους πνεύμονές του ανεπανόρθωτα υπονομευμένους από τη φυματίωση, τον πήρε και τον έφερε πίσω στη Γερμανία. Ο Bruno von Salomon θα πεθάνει το 1954 σε γηροκομείο. Η κηδεία του ήταν μια ευκαιρία να συναντηθούν ξανά  πολλοί από τους επιζώντες των προπολεμικών εθνικοεπαναστατικών κύκλων και  αρκετοί αγρότες του Landvolkbewegung. Ο Ernst εγκλωβισμένος από τις επαγγελματικές του υποχρεώσεις στο Μόναχο δεν ήταν παρών, αντίθετα ήταν εκεί η σύζυγός του Lena. Ο επικήδειος λόγος έγινε από τους Heinz Liepmann και Klaus Heim.




Η επιστολή του Ερνστ Γιούνγκερ στον Bruno von Salomon

«Αγαπητέ κύριε von Salomon!

Θα ήμουν πολύ ευγνώμων αν κατά καιρούς μου στέλνατε κάποιο υλικό για το Landvolk. Αυτή είναι η πρώτη συγκεκριμένη κίνηση στην οποία συμμετέχω πραγματικά. Θα ήθελα επίσης να έρθω για μια φορά στο Holstein, όταν υπήρχε κάτι να δω εκεί, για να πάρω μια ιδέα για τους ανθρώπους.

Χαιρετίζω και ως θετικό ότι αυτό το έργο αναγκάζει τους εθνικοσοσιαλιστές, ή τουλάχιστον τους ηγέτες τους, να αποκαλύψουν την κρυμμένη αστική τους ουσία. Ελπίζουμε ότι το κίνημα μπορεί να κρατηθεί σε συνεχή και αργή κινητοποίηση. Είναι προφανώς πολύ μικρό για να του ζητηθεί να επιφέρει πολιτική αλλαγή σε μεγάλη κλίμακα και τώρα σίγουρα δεν μπορεί να αξιοποιηθεί με αυτή την έννοια, αλλά παρέχει ένα ξεκάθαρο φως που επιτρέπει ακόμη και τα απλά μυαλά να μπορούν να δουν πολύ καθαρά τις παρεξηγήσεις στο που ζούμε. Οι πράξεις έχουν την ομορφιά του να σε αναγκάζουν να πάρεις θέση. Εδώ δεν μπορούμε να συνεχίσουμε μόνο με τον ακτιβισμό. Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχουν οι εστίες στις οποίες διατηρείται η φωτιά της αναρχίας. Στην παρούσα κατάσταση, μια λανθάνουσα και ανώνυμη αναρχία είναι πιο πολύτιμη από τις ανοιχτές εκρήξεις. Είναι πολύ θετικό ότι στο σημείο που βρίσκεστε φαίνονται ήδη ξεκάθαρα οι αντιθέσεις που χωρίζουν τον εθνικισμό όπως τον καταλαβαίνουμε από την ακροδεξιά. Και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μια μέρα αυτό θα αναδειχθεί στο προσκήνιο και μόνο τότε σε περίπτωση νίκης του Hitler, του Seldte και του Hugenberg, που θα σήμαινε μόνο τη συνέχιση της φιλοδυτικής εξωτερικής πολιτικής και της εσωτερικής εθνικο-αστικής πολιτικής, το μέτωπο μάχης μας θα πάρει το πραγματικό του νόημα. Όμως η προπαρασκευαστική εργασία και η διαφοροποίηση μπορούν ήδη να γίνουν τώρα, αφενός με διευκρινίσεις, αφετέρου με δράση.

Επιπλέον, η στάση του κομμουνιστικού Τύπου προκαλεί έκπληξη, αυτοί οι άνθρωποι φαίνεται να είναι ένα είδος εθελοντών πρακτόρων ασφαλείας της κρατικής αρχής. Αλλά τουλάχιστον εκεί διάβασα πιο πολύτιμα πράγματα από τους εθνικοσοσιαλιστές».

Με εκτίμηση, Ernst Junger




Τετάρτη 12 Νοεμβρίου 2025

Ο Ernst Jünger και η εθνική επανάσταση

 




Η 16η Αυγούστου 1922 είναι μια σημαντική ημερομηνία στην ιστορία του γερμανικού εθνικισμού. Εκείνη την ημέρα έγινε η πρώτη έξοδος σε ισχύ των SA, της  παραστρατιωτικής οργάνωσης του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος, ακόμη στα σπάργανα. Συγκέντρωσε οκτακόσιους άνδρες στην Königsplatz του Μονάχου, όπου υπήρχαν ήδη τριάντα χιλιάδες μέλη των “Bund Oberland” του Franz von Epp, των “Bund Bayern und Reich” και των “Reichsflagge” του Ernst Rohm. Ήταν οι κύριες ομάδες του εθνικού ριζοσπαστισμού που υπήρχαν στη Βαυαρία, αποτελούμενοι σχεδόν εξ ολοκλήρου από πρώην μαχητές και πρώην μέλη των Freikorps. Επρόκειτο για διαμαρτυρία ενάντια στον «νόμο για την προστασία της Δημοκρατίας», που απειλούσε να προχωρήσει αυστηρά κατά του εξτρεμισμού. Όταν με αφορμή το Putsch της 8ης Νοεμβρίου 1923, η «επαναστατική Δεξιά» ανέλαβε και πάλι δράση, ήταν οι Εθνικοσοσιαλιστές και οι Εθνικιστές που στέκονταν δίπλα-δίπλα. Και στους δύο, η παρουσία πρώην μαχητών ήταν πολύ μεγάλη. Στις έντονες ώρες του Putsch, περίπου χίλιοι δόκιμοι της σχολής πεζικού του Μονάχου εγκατέλειψαν τους στρατώνες τους και τέθηκαν υπό τη διοίκηση του Gerhard Rossbach, ενός από τους πιο διάσημους ηγέτες των Freikorps, με τον οποίο παρέλασαν «με πανό με σβάστικα και με τη συνοδεία μιας μπάντας για να ενωθούν με τον Hitler και τον Ludendorff». 

Θα πρέπει επίσης να θυμηθούμε ότι όταν τον Ιούλιο του 1921, ο Χίτλερ ζήτησε και απέκτησε απόλυτες εξουσίες εντός του NSDAP, είχε στο πλευρό του τον Hermann Ehrhardt, ηγέτη του “Wiking-Bund”, έναν άλλο διάσημο ηγέτη από τα Freikorps. Ο πρώτος πυρήνας των SA τέθηκε υπό τη διοίκηση του Hans Ulrich Klintzsch, βετεράνο της τρομερής Ταξιαρχίας Ehrhardt. Τέλος να θυμηθούμε ότι ο Franz Seldte, διοικητής της “Stahlhelm”, της ισχυρής οργάνωσης πρώην μαχητών, ήταν για μεγάλο χρονικό διάστημα υποστηρικτής της πολιτικής του Hitler, αρχιτέκτονας το 1932 της συγχώνευσης μεταξύ εθνικιστών και εθνικοσοσιαλιστών, που κατέληξε Υπουργός Εργασίας στην κυβέρνηση «εθνικής συγκέντρωσης» της 30ης Ιανουαρίου 1933 και παρέμεινε στη θέση του μέχρι το 1945.  

Όλα αυτά τα ιστορικά τα ανέφερα ώστε να δοθεί το νόημα, ότι οι πολιτικές θέσεις της μαχητικότητας και του εθνικοσοσιαλισμού ήταν στην πραγματικότητα δυσδιάκριτες. Επιπλέον, η ανάταση του “Frontsoldat” ήταν πάντα κεντρικό σημείο της προπαγάνδας του Hitler, που θα έπρεπε  να είχε μεταφέρει τον αγώνα του στο έδαφος της εσωτερικής πολιτικής, δίνοντας ζωή σε εκείνη τη νέα φιγούρα που ήταν ο πολιτικός στρατιώτης.  Αυτές οι  προφανείς διευκρινίσεις είναι απαραίτητες σε μια περίοδο που τόσο στην Ιταλία όσο και στη Γερμανία επιχειρείται από πολλούς να λειτουργήσει μια διάσπαση μεταξύ εθνικισμού και εθνικοσοσιαλισμού. Θεωρείται με αυτόν τον τρόπο, ότι θα μπορούν να ενωθούν κάποια κομμάτια της ιστορίας της Γερμανίας σε μια ιδιαίτερα ταραγμένη και κρίσιμη περίοδο για την Ευρώπη. Αναφέρομαι ιδιαίτερα στις περιπτώσεις της λεγόμενης «αντιναζιστικής αντίστασης» που συνδέεται με την 20η Ιουλίου 1944 (ένα αντιδραστικό-μιλιταριστικό πραξικόπημα που έγινε ο ιδρυτικός μύθος της δημοκρατικής Bundesrepublik…) και στην παλινόρθωση στην οποία  η φιγούρα του Ernst Jünger υποβάλλεται τακτικά. 




Ολόκληρη η ιδεολογία και η κοσμοθεωρία του νεαρού τότε Junger, ενός έγκυρου μέλους του εθνικοεπαναστατικού κύκλου, μπολιάστηκε στον ιμπεριαλιστικό εθνικισμό. Οι πηγές από τις οποίες λάμβανε γνώση ήταν από χαρακτήρες όπως ο νεοπαγανιστής Friedrich Hielscher (μελλοντικός συνεργάτης των SS-Ahnenerbe) και ο Oswald Spengler. Οι αξίες γύρω από τις οποίες περιστρεφόταν η πολιτική φαντασία του Junger δεν ήταν καθόλου ελαφρές. Επικαλέστηκε τη λύτρωση της γερμανικής πατρίδας, την εμφάνιση ενός απόλυτου ηγέτη και την επιβεβαίωση μιας ριζοσπαστικής, «κινητοποιητικής» δικτατορίας, πιστής στην παλαιο-γερμανική ιεραρχική παραδοσιακότητα και εγγυητή ενός μυστικιστή πολεμιστή. Κεντρική φιγούρα, όπως και για τον Hitler, ήταν το “Frontsoldat”, ηρωοποιημένη σε έναν εμβληματικό τύπο ψυχρού και τολμηρού μαχητή όπου τελικά, το 1932, μεταμορφώθηκε στον “Arbeiter”, τον Εργάτη του. Ο Junger πρότεινε τη μετάβαση σε αναμφίβολα αποφασιστικές μορφές πάλης ενάντια στη δημοκρατία, εκμεταλλευόμενος τον ίδιο σύγχρονο μηδενισμό, χωρίς να υποχωρήσει ακόμη και μπροστά σε «βάναυσα» μέτρα. Επιπλέον κήρυττε τον αποκλεισμό του Ιουδαϊσμού από το εθνικό πλαίσιο, ως την πεμπτουσία του σύγχρονου αστισμού και λειτούργησε μια πραγματική μυθοποίηση του κοινοτικού αίματος.  Όπως μπορεί να διαβαστεί, για παράδειγμα, στο άρθρο του που δημοσιεύτηκε στο μαχητικό περιοδικό “Standarte” της 29ης Απριλίου 1926: «το υπόγειο κουβάρι των ριζών… αυτή η πλοκή που είναι πραγματικά δεσμευτική και σε σχέση με την οποία το άτομο δεν σημαίνει τίποτα, γιατί από αυτό δημιουργείται, είναι το αίμα που μας δίνει τον οιωνό, χάρη στο οποίο νιώθουμε το χαρούμενο συναίσθημα μιας βαθιάς ιδιοκτησίας… Ένας λαός χωρίς δεσμούς αίματος είναι μια απλή μάζα…». Ο Jünger, εν ολίγοις δεν είπε κάτι διαφορετικό από αυτό που έγραφε ένας Günther ή ένας Darré εκείνα τα χρόνια. Κι όμως για άλλη μια φορά αναγκαζόμαστε μετά από χρόνια να εξηγούμε το πνεύμα του μεγάλου αυτού συγγραφέα και ιδιαίτερα ότι αφορά τον φυλετισμό και την ιδεολογία του.

Στο βιβλίο “Συντηρητική επανάσταση και διφορούμενη γοητεία της τεχνολογίας. Ernst Jünger στη Βαϊμάρη Γερμανία: 1920-1932″ του Andrea Benedetti, βλέπουμε ότι για παράδειγμα, ο ρατσισμός του Jünger, ο οποίος είναι αδύνατο να αρνηθεί κανείς, εκτονώνεται με τον χαρακτηρισμό του «πολιτιστικού ρατσισμού». Στη συνέχεια διαβάζουμε ότι ο Jünger «απορρίπτει κατηγορηματικά τον απεχθή “Rassenkunde”, με τη χυδαία βιολογική έννοια του δέκατου ένατου αιώνα…». Κάτι που υποδηλώνει ότι το δέχτηκε με άλλες μορφές, δεδομένου ότι δύο γραμμές παραπάνω, ο Benedetti γράφει για «τις διφορούμενες «Γιουνκεριανές»  διατυπώσεις ρατσιστικού και αντισημιτικού χαρακτήρα». Μαζί με τους αναγνώστες, λοιπόν, θέλω να αναρωτηθούμε, τι σημαίνει «πολιτιστικός ρατσιστής»; Ότι η πολιτική του αντίληψη ήταν παραδόξως μια αντίληψη απολιτική και αφηρημένη; Ότι για παράδειγμα, το απαρτχάιντ που πρότεινε ο Jünger για τους Εβραίους τον Σεπτέμβριο του 1930 (και πρέπει να σημειωθεί αυτό, ακριβώς τη στιγμή που το NSDAP κέρδισε τις εκλογές και ξεκίνησε την άνοδό του στην εξουσία) ήταν ένα «πνευματικό» αστείο, τίποτα σοβαρό, που εν ολίγοις, ο Jünger κορόιδεψε τους αναγνώστες του; Ή μήπως οι εκφραστές του Jünger απατούν τον κόσμο; Ή μήπως και τα δύο;

 Γνωρίζουμε ότι ο αντιναζισμός του Jünger στην πραγματικότητα δεν υπήρξε ποτέ, ούτε πριν ούτε μετά το 1933. Αυτό μπορεί να είναι αρκετό. Ξέρουμε όμως επίσης ότι ο Jünger, όταν ο Χίτλερ ήταν ήδη γνωστός για αυτό που ήταν και χρειαζόταν υποστήριξη, δεν του το αρνήθηκε. Στον μαχητικό τύπο των χρόνων της Βαϊμάρης υπερασπίστηκε ανοιχτά τους λόγους του εθνικοσοσιαλισμού, το 1923 έστειλε στον Χίτλερ ένα υπογεγραμμένο αντίγραφο του βιβλίου του “Καταιγίδες από ατσάλι”, έβαλε την υπογραφή του στο “Völkischer Beobachter,” το οποίο διηύθυνε  ο Rosenberg, ένας  «πνευματικός ρατσιστής» όπως αυτός, καθώς και η απογοήτευση του συγγραφέα για την αποτυχία του Putsch. Ο Hitler eκαι ο Jünger ήταν δύο τέλειοι «σύντροφοι», δύο “Frontsoldaten” που πολεμούσαν για τους ίδιους στόχους με διαφορετικό τρόπο. Αυτά είναι τα γεγονότα. Ο συγγραφέας αργότερα είχε απλά διαφωνίες με κάποιους τρόπου διακυβέρνησης του εθνικοσιαλισμου. Οι λεπτομέρειες είναι στη συνέχεια ένα θέμα για συζητήσεις, στρογγυλά τραπέζια ή επιστημονικούς μεταθανατικούς τόμους, που δεν έχουν καμία σχέση με την ενεργό πολιτική. 




Όλοι οι ιστορικοί συμφωνούν δηλώνοντας ότι τότε η ιδεολογία του Χίτλερ ήταν τόσο καλή για μεγάλο χρονικό διάστημα και ότι δεν άλλαξε ποτέ ούτε μια τελεία. Τίθενται τότε, η αλήθεια είναι, κάποια ερωτήματά. Γιατί ο Jünger θεωρούσε τον Χίτλερ ηγέτη και σύμμαχο στον αγώνα το 1923 και μετά άρχισε να απομακρύνεται από αυτόν; Είχε μπλοφάρει πριν ή μπλόφαρε αργότερα; Ή μήπως το αριστοκρατικό του πνεύμα βρήκε αντιαισθητική την πολιτική βία και τον ριζοσπαστισμό που ο ίδιος υποστήριζε; Δεν έγραφε όμως ο ίδιος για την ανάγκη να είσαι κατά κάποιον τρόπο…«μπρουτάλ»; Και δεν ήταν υπέρ της τρομοκρατίας του “Landvolkbewegung” το 1928, την οποία απέρριψε ο Χίτλερ; Θα έπρεπε να σκεφτεί κανείς ότι αυτός ο παγγερμανιστής, αυταρχικός, αντισημίτης, ρατσιστής και φιλοπόλεμος συγγραφέας υποκρινόταν; Τότε όμως πώς μπορούμε να κρίνουμε έναν ιδεολόγο της εθνικής πρωτοπορίας που πρώτα συγκινεί τις ψυχές των συντρόφων του, τους φανατίζει με τα γραπτά του, τους σπρώχνει στον πιο ψυχρό και απρόσωπο αγώνα και μετά αντιμέτωπος με τα γεγονότα, αποσύρει το χέρι του και αρχίζει να ξεχωρίζει, να κρίνει με λεπτότητα και να αμφισβητεί; Ήθελε την πάλη ή την λογοτεχνία; Το να γράφεις σε φύλλα όπως το “Völkischer Beobachter” ή το “Standarte “δεν θα έπρεπε να ήταν αστείο… Ο Jünger το ήξερε σίγουρα… ή ήταν αφελής; Ένας ήπιος ονειροπόλος; Αλλά ο ίδιος δεν είχε κηρύξει τη μεταλλική σκληρότητα του «ηρωικού ρεαλισμού»; Ήταν απλώς κενές λέξεις; 

Στο βιβλίο του Benedetti, σε αρκετά σημεία υπογραμμίζεται η καθαρά «αισθητική», «ασαφής», «θεωρητική» φύση της πολιτικής ιδεολογίας του Jünger. Η ιδεολογία του, στις δεκαετίες του 1920 και του 1930 ήταν στην πραγματικότητα μια εξ ολοκλήρου πολιτική ιδεολογία και εδραιώθηκε σε θέσεις σταθερής αδιαλλαξίας. Έγραψε για την εξτρεμιστική πολιτική σε εξτρεμιστικές πολιτικές εφημερίδες. Πώς μπορεί κανείς να ορίσει την ιδεολογία ενός εκπροσώπου του εθνικιστικού ριζοσπαστισμού όπως ο Jünger ως «απολιτική»; Ήταν ή δεν ήταν μέρος της “Συντηρητικής Επανάστασης”; Από όσο γνωρίζουμε, ο σημαντικότερος ιστορικός αυτού του κινήματος, ο Armin Mohler, έχει γράψει ακριβώς με καθαρά γράμματα: «Ορίζουμε λοιπόν ένα συγκεκριμένο ρεύμα πολιτικής σκέψης ως Συντηρητική Επανάσταση». Και μια πολιτική σκέψη που δεν είναι κωμωδία υποτίθεται ότι ξέρει ότι τα λόγια ακολουθούνται από πράξεις. Αλλά ο μυστικιστής Jünger δεν έγραφε μυθιστορήματα εκείνη την εποχή. Μίλησε με έμφαση και στόμφο για  το μεγαλείο του Ράιχ, της «κυριαρχίας», της «θέλησης για μάχη», της «επίθεσης στον αστικό κόσμο», της «εντολής που δείχνει τη θυσία…». 




Τον Οκτώβριο του 1929, στο περιοδικό του August Winnig, το “Widerstand”, έγραψε ότι το NSDAP «επί του παρόντος αντιπροσωπεύει το ισχυρότερο και πιο τρομερό όπλο της εθνικής βούλησης … ευχόμαστε ειλικρινά στον Εθνικοσοσιαλισμό τη νίκη …». Και πάλι τον Μάιο του 1933, στο ρατσιστικό περιοδικό του Αμβούργου “Deutsches Volkstum”, εξύψωσε «τη νέα τάξη πραγμάτων», «την αυταρχική μεταρρύθμιση του κράτους» και τη σχεδιαζόμενη πολιτική της ναζιστικής κυβέρνησης, η οποία υποτίθεται ότι ήταν «ανώτερη από την ατομική ή και κοινωνική πρωτοβουλία», κάτι που δεν απείχε καθόλου με την πολιτική γραμμή της εποχής. Όταν στην τελετή του Potsdam της 21ης Μαρτίου 1933, παρουσία του Hindenburg, ο Χίτλερ έβαλε μπροστά σε όλους -από τους Εθνομπολσεβίκους μέχρι τους Πρώσους Junker – την πραγματικότητα της «εθνικής επανάστασης», ο Ο Jünger θα έπρεπε να σκεφτεί, όπως πρακτικά νόμιζε ολόκληρη η γραμμή των εθνικιστών, ότι αυτό ήταν το λογικό αποτέλεσμα του επί δεκαετίες πανγερμανιστικού κηρύγματος, στο οποίο ο ίδιος ήταν ο πρώτος που συμμετείχε χωρίς να χαρίζει ούτε μια λέξη. Από εκεί και πέρα αρκεί κάποιος να διαβάσει και να μελετήσει τα γραπτά του και να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα…