Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ALAIN DE BENOIST. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ALAIN DE BENOIST. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026

«Η Αμερικανική Ασθένεια» του Alain de Benoist

 




Το κείμενο «Η "Αμερικανική Ασθένεια"» δημοσιεύτηκε στο «Le Figaro Magazine» στις 16 Μαΐου 1981, έξι ημέρες αφότου ο Φρανσουά Μιτεράν κέρδισε τις εκλογές για την προεδρία. Μέχρι τότε, ο Αλέν ντε Μπενουά είχε διατελέσει επί σχεδόν τέσσερα χρόνια μόνιμος σχολιαστής ιδεών στο περιοδικό —αρχικά στο «Le Figaro-Dimanche» και, από τον Οκτώβριο του 1978, στο εβδομαδιαίο έντυπο του Λουί Πωβέλ, το οποίο, στην ακμή του, αριθμούσε δύο με τρία εκατομμύρια αναγνώστες. Το εν λόγω κείμενο τοποθετείται προς το τέλος αυτής της συνεργασίας. Στους μήνες που ακολούθησαν τη νίκη του Μιτεράν, ο Πωβέλ στράφηκε προς τον οικονομικό φιλελευθερισμό και τον ανοιχτό θαυμασμό για την Αμερική του Ρίγκαν, ενώ ο αντιαμερικανισμός του Ντε Μπενουά έγινε εντονότερος. Η τακτική συνεργασία του Ντε Μπενουά έλαβε τέλος τον Φεβρουάριο του 1982. Εκ των υστέρων, ένα κείμενο που είχε ως αντικείμενο τις Ηνωμένες Πολιτείες, ακριβώς σε εκείνη τη χρονική συγκυρία, μπορεί να ερμηνευθεί ως ένδειξη της ρήξης που επρόκειτο να ακολουθήσει.

Το άρθρο έχει τη μορφή κριτικής παρουσίασης διαφόρων βιβλίων. Ο Ντε Μπενουά ξεκινά επισημαίνοντας ότι είχε ήδη καταπιαστεί με το θέμα: σε συνεργασία με τον Τζόρτζιο Λόκι, είχε συγγράψει ένα εκτενές δοκίμιο —που δημοσιεύτηκε αρχικά στο τεύχος 27–28 (1975) του περιοδικού «Nouvelle École» με τίτλο «Il était une fois dans l’Amérique» («Μια φορά κι έναν καιρό στην Αμερική») και κυκλοφόρησε αργότερα στην Ιταλία ως «Il male americano»—, το οποίο πραγματευόταν το ζήτημα. Στη συνέχεια, το έργο «Le mal américain» («Η αμερικανική ασθένεια») του Μισέλ Κροζιέ προσφέρει την οπτική ενός απογοητευμένου πρώην «ατλαντιστή» για μια Αμερική που κυριαρχείται από τις αφαιρέσεις του Διαφωτισμού: τον ηθικό μανιχαϊσμό, το «παραλήρημα της διαδικασίας» και μια «δημοκρατία των δικαστών» στη θέση των πολιτικών ηγετών. Το έργο «Le complexe de Narcisse» («Το σύμπλεγμα του Νάρκισσου») του Κρίστοφερ Λας —η γαλλική έκδοση του βιβλίου «The Culture of Narcissism» («Η κουλτούρα του ναρκισσισμού»)— προσθέτει μια διάγνωση του φιλελεύθερου ατομικισμού που έχει φτάσει στα άκρα του, ενώ ο Ζαν-Πωλ Ντολέ προτείνει μια χαϊντεγκεριανή ανάγνωση της Αμερικής ως μιας «κλιματιζόμενης κόλασης». Και οι τρεις συγκλίνουν σε ένα σημείο: οι Ηνωμένες Πολιτείες ζουν σε ένα διαρκές «παρόν», αποκομμένες από την ιστορική συνέχεια, και ως εκ τούτου αντιλαμβάνονται την ιστορία των άλλων λαών απλώς ως υπανάπτυξη. Στις τελευταίες παραγράφους, το κείμενο στρέφει το βλέμμα από την Αμερική στους Γάλλους θαυμαστές της. Ο De Benoist ειρωνεύεται τους Philippe Sollers και Guy Scarpetta, των οποίων το έργο *Éloge du cosmopolitisme* («Εγκώμιο του κοσμοπολιτισμού») εξυμνούσε την «αποφασιστική σύζευξη του μονοθεϊστικού άξονα και του άρριζου κοσμοπολιτισμού». Καταλήγει με το ρητό του Jean Cau, ότι η Ευρώπη θα αποφύγει να γίνει ρωσική αύριο, μόνο αν αρνηθεί να γίνει αμερικανική σήμερα.

Το δοκίμιο αποτελεί μια συνοπτική διατύπωση των δύο συναφών εννοιών που απέδιδε η «Νέα Δεξιά» (Nouvelle Droite) στον όρο «Αμερική». Η μία αφορά μια ιστορική δύναμη, της οποίας τα συμφέροντα —όπως προβλέπει ο De Benoist— είναι αναπόφευκτο να αποκλίνουν «ριζικά» από εκείνα της Ευρώπης. Η άλλη αφορά μια αρχή πολιτισμικού χαρακτήρα: την πιο ολοκληρωμένη μορφή της οικουμενιστικής, εξισωτικής και ατομικιστικής «ιδεολογίας του Εγώ».

Το κείμενο δημοσιεύτηκε αρχικά στο «Le Figaro Magazine» στις 16 Μαΐου 1981. Αναδημοσιεύτηκε στο έργο «Au temps des idéologies «à la mode».



«Ως συνεργάτης συγγραφέας, στην Ιταλία, ενός δοκιμίου με τίτλο «Le mal américain» (H Αμερικάνικη Ασθένεια, 1978), δυσκολεύτηκα να παραμείνω αδιάφορος μπροστά στην κυκλοφορία του βιβλίου του Michel Crozier, το οποίο εκδόθηκε στη Γαλλία με τον ίδιο τίτλο. Πολύ περισσότερο που το βιβλίο αυτό εμφανίζεται την ίδια περίοδο με το έργο του Christopher Lasch, «Le complexe de Narcisse» (Το σύμπλεγμα του Νάρκισσου) — ένα από τα πιο αξιοσημείωτα συγγράμματα που έχουν δημοσιευτεί μέχρι σήμερα για το συγκεκριμένο θέμα. Ο Michel Crozier, διευθυντής του Κέντρου Κοινωνιολογίας των Οργανώσεων στο CNRS, υπήρξε αρχικά ένας «φιλοαμερικανός της Αριστεράς». Ήταν το 1947: η Αμερική είχε το πρόσωπο του Humphrey Bogart. Στη συνέχεια, επέστρεψε αρκετές φορές πέρα ​​από τον Ατλαντικό, κυρίως για να διδάξει. Γνώρισε τον Kennedy, τον ασυνείδητο· τον Johnson, τον δημαγωγό· τον Nixon, τον πονηρό· τον Carter, τον απλοϊκό. Καθώς και τον Ronald Reagan. Ενθουσιώδης στην αρχή, χρειάστηκε τριάντα χρόνια για να χάσει τις ψευδαισθήσεις του.

Ο Crozier διαπιστώνει σήμερα ότι το αμερικανικό πανεπιστήμιο και η αμερικανική νεολαία είναι αποθαρρυμένα, τα συνδικάτα αποπροσανατολισμένα, η οικονομία πλέει ακυβέρνητη, η γνώση υποκαθίσταται όλο και περισσότερο από την απλοποιημένη σκέψη, η πληροφορία πνίγεται κάτω από τις «ειδήσεις» και η «σπείρα της παρακμής» επικρατεί έναντι της «καινοτομίας». «Αυτή η παρακμή», παρατηρεί, «δεν είναι τυχαία. Έχει τις ρίζες της στα ίδια τα θεμέλια της Αμερικής». Η «αμερικανική ασθένεια» αποτελεί κληρονομιά του Διαφωτισμού. Πρόκειται για την ψευδαίσθηση της απεριόριστης προόδου και την πίστη στις άπειρες δυνάμεις του ορθού λόγου — του οποίου η εμπορική αποτελεσματικότητα αποτελεί το καλύτερο παράδειγμα. Με συνέπειες όπως ο ηθικός και πολιτικός Μανιχαϊσμός, η πίστη σε ένα «καθολικό αγαθό» που οφείλει να επεκταθεί σε ολόκληρο τον κόσμο (μέσω της διάδοσης του αμερικανικού τρόπου ζωής) και η αντίληψη ότι το κακό είναι ένα «σφάλμα» το οποίο μπορεί να εξαλειφθεί.

Μια τρομακτική ουτοπία, θεμελιωμένη πάνω σε μια εσφαλμένη ανθρωπολογία (ο άνθρωπος είναι «εκ φύσεως καλός») και σε μια απόλυτη άγνοια της ιστορικής πραγματικότητας. Η ψευδαίσθηση του ορθολογισμού υποβαθμίζει όλες τις μη ποσοτικοποιήσιμες πτυχές της κοινωνικής ζωής. Εδρασμένη σε αφηρημένες αρχές —τη Βίβλο, το Σύνταγμα, την «επιδίωξη της ευτυχίας» (sic)— τις οποίες κανείς δεν τολμά ή δεν είναι σε θέση να αμφισβητήσει, το σύνολο της αμερικανικής πολιτικής βασίζεται στην ιδέα ότι οι «λαμβάνοντες αποφάσεις», διαθέτοντας υψηλότατη τεχνική κατάρτιση, μπορούν να συνθέσουν αντικειμενικά τα υπάρχοντα δεδομένα και να εξάγουν από αυτά τη «βέλτιστη απόφαση». Αλλά με βάση τι αποφασίζουν; Σε σχέση με ποιο εγχείρημα; Στην Αμερική, δεν μπορεί να επικαλεστεί κανείς κάποιο ανώτερο συμφέρον. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, η αμερικανική κοινωνία δεν αλλάζει ποτέ. Ταλαντευόμενη διαρκώς ανάμεσα στον αφελή αισιόδοξο ενθουσιασμό και την ηθική ενοχή, τον αγγελισμό και τον κυνισμό, τον μανιχαϊσμό και την απόλυτη άρνηση του εξωτερικού κόσμου, επιδιώκει πάντοτε το ίδιο όνειρο: μια παγκόσμια δημοκρατία, όπου όλα τα προβλήματα θα επιλύονται μέσω των θεσμικών διαδικασιών, του «αόρατου χεριού» και της αρχής του laissez-faire — μια κοινωνία που διέπεται από τον νομικισμό και την ειρηνιστική αντίληψη, και για την οποία, τελικά, το ιδεώδες της Disneyland παραμένει η πιο σταθερή αξία.

Ένα τέτοιο σύστημα καταλήγει σε αυτό που ο Crozier δεν διστάζει να αποκαλέσει «τρέλα του δικαίου» και «παραλήρημα της διαδικασίας» — τα μόνα μέσα για την επιβολή μιας στοιχειώδους τάξης σε έναν κόσμο που βρίσκεται υπό την κυριαρχία ενός «εξισωτικού παραληρήματος». Ο συγγραφέας του έργου «La société bloquée» (Η μπλοκαρισμένη κοινωνία) καταγγέλλει, επιπλέον, αυτή τη «Δημοκρατία των δικαστών», στην οποία οι συγκεκριμένες ελευθερίες στραγγαλίζονται σταδιακά από έναν σχολαστικό και αφηρημένο νομικισμό. Η τρέχουσα αμερικανική κρίση, υπογραμμίζει περαιτέρω ο Michel Crozier, σηματοδοτεί επίσης την επιστροφή του τραγικού στοιχείου: την αιφνίδια συνειδητοποίηση ότι ο «πλήρης» κόσμος είναι ταυτόχρονα ένας κόσμος πλουραλιστικός, όπου ο άνθρωπος πολύ συχνά καταλήγει να πράττει κάτι διαφορετικό από αυτό που σκόπευε, και όπου η πολιτική —μη μπορώντας να αναζητήσει στήριγμα στην ηθική— καθορίζεται από «ανορθολογικά» συλλογικά εγχειρήματα.

Ξεκινώντας από λιγότερο προσωπικές παρατηρήσεις, ο Christopher Lasch επιβεβαιώνει αυτή τη διάγνωση. Ωστόσο, για να κατονομάσει την πάθηση, χρησιμοποιεί έναν άλλον όρο: πρόκειται για το «Σύμπλεγμα του Νάρκισσου». Αυτός ο ναρκισσισμός εγγράφεται στη λογική του φιλελεύθερου ατομικισμού, ο οποίος έχει οδηγηθεί στα άκρα του. Τούτο μαρτυρούν, μεταξύ άλλων: η απώλεια της συλλογικής συνείδησης, το μίσος για το Κράτος, η φυγή από τα συναισθήματα, η αποσιώπηση του θανάτου και ο φόβος για το μέλλον, η λογοτεχνική μόδα του αυτοβιογραφικού είδους, η διαμόρφωση μιας καθαρά τεχνητής ή εμπορικής «κοινωνικότητας», η άνοδος ενός ανεύθυνου εγωκεντρισμού, η «υπερβολική απουσία» της οικογένειας, καθώς και η λατρεία ενός «αυθορμητισμού» που καταλήγει σε έναν στείρο κομφορμισμό.

Σε μια κοινωνία που διολισθαίνει διαρκώς προς «το ασήμαντο, το φαινόμενο, το άμεσο θεαματικό» (Crozier), ο νέος Νάρκισσος δεν είναι, ο ίδιος, τίποτε περισσότερο από μια εικόνα που προβάλλεται από το σύστημα των σημείων τα οποία τον περιβάλλουν και ανταλλάσσονται μεταξύ τους. «Δεδομένης της πενίας της εσωτερικής του ζωής», γράφει ο Lasch, «ο Νάρκισσος στρέφεται προς τους άλλους προκειμένου να αποκτήσει την αίσθηση ότι υπάρχει». Έχει ανάγκη να αγαπηθεί και να του το εκφράσουν. Είναι υπερευαίσθητος στην κρίση των άλλων, στα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων, στις μεταβολές της κοινής γνώμης — στην «εικόνα» του. Δεν διαθέτει πλέον ούτε τη δύναμη ούτε τη θέληση να υπάρξει αυτόνομα, να έχει εσωτερική ζωή, να επιβληθεί ως ο πρωταγωνιστής ενός έργου που θα είχε γράψει ο ίδιος. Ποτέ άλλοτε η αλλοτρίωση —αν η λέξη αυτή έχει κάποιο νόημα— δεν υπήρξε τόσο έντονη.

Στη ρίζα της «αμερικανικής ασθένειας» —όπως και του «Συμπλέγματος του Νάρκισσου»— εντοπίζεται αυτό που ο Κρίστοφερ Λας αποκαλεί παρακμή της ιστορικής αίσθησης: τη «διάβρωση της αίσθησης ότι ζούμε εντός μιας ιστορικής συνέχειας». Γεννημένη μέσα από μια ρήξη με την Ευρώπη και το παρελθόν της —ρήξη που συμβολιζόταν από την «ορμή προς τη Δύση»—, η Αμερική προσβλέπει στο τέλος της ιστορίας. Ζει σε ένα διαρκές παρόν, σε μια «επικαιρότητα» ολοένα και πιο ασυνάρτητη και ασαφή. Αυτός ο «παροντισμός» συνεπάγεται, με τη σειρά του, την πρωτοκαθεδρία του βραχυπρόθεσμου, γεγονός που ευνοεί τον κατακερματισμό της κοινωνίας (εφόσον δεν υφίσταται μακροπρόθεσμο συλλογικό σχέδιο, ο καθένας έχει συμφέρον να προωθεί στο έπακρο τις άμεσες απαιτήσεις του)· ευνοεί επίσης την εξειδίκευση, καθώς και την αντίστροφη επιλογή των «διαρκώς ανήσυχων» —εκείνων που είναι χωρίς ρίζες από κλίση—, εις βάρος των δημιουργών και των στοχαστών με μεγαλύτερο βάθος.

Το δοκίμιο του Jean-Paul Dollé, «Danser maintenant» (Χόρεψε Τώρα) —ένα έργο διαποτισμένο από την αρχή ως το τέλος από τη σκέψη του Nietzsche και του Heidegger— αποτελεί μια μάλλον ετερόκλητη συλλογή, ένα είδος προσωπικού απολογισμού, όπου συναντάμε μια ανάλυση της αμερικανικής νοοτροπίας η οποία, σε πολλά σημεία, συγκλίνει με τις αναλύσεις των Michel Crozier και Christopher Lasch. Ο Dollé παρατηρεί, επίσης, ότι «η ΕΣΣΔ και οι ΗΠΑ αποτελούν, μέσα από μια φαινομενική αντίθεση, τις δύο όψεις —την εμπρόσθια και την οπίσθια— του ονείρου (που μετατράπηκε σε εφιάλτη) περί της ορθολογικότητας του Διαφωτισμού». Διαπιστώνει και εκείνος ότι η «χώρα της ελευθερίας» είναι, στην πραγματικότητα, ένα είδος «κλιματιζόμενης κόλασης», όπου ο χρόνος έχει καταργηθεί και η οποία εδράζεται στο αιώνιο παρόν της αβέβαιης ταυτότητάς της. Εξ ου και εκείνη η «ρήξη» που οι Αμερικανοί αισθάνονται τόσο συχνά ανάμεσα στον κόσμο στον οποίο ζουν και στα άλλα έθνη: για εκείνους, ο πολιτισμός και ο τρόπος ζωής των άλλων λαών εκλαμβάνονται πάντοτε ως «ξεπερασμένα», «φολκλορικά» ή ακατάληπτα, καθώς κρίνονται υπό το πρίσμα του διαρκούς παρόντος και μιας απόλυτης τεχνικής ορθολογικότητας. «Αυτό που οι άλλοι λαοί βιώνουν ως ιστορία —δηλαδή ως πεπρωμένο—», γράφει πολύ εύστοχα ο Dollé, «οι Αμερικανοί το αντιλαμβάνονται ως υποανάπτυξη».

Σε αντίθεση με όσα έχουν γραφτεί κατά καιρούς, η άφιξη του Ρόναλντ Ρέιγκαν στον Λευκό Οίκο δεν αφαίρεσε τίποτα από την αξία αυτών των παρατηρήσεων — το αντίθετο μάλιστα, καθώς η εκλογή του Ρέιγκαν σφράγισε, κατά μία έννοια, την επιστροφή της Αμερικής στον εαυτό της. Όμως, παραδόξως —ή, ίσως, σημαδιακά—, τη στιγμή ακριβώς που στην Ευρώπη η κοινή γνώμη αρχίζει να αποβάλλει τις ψευδαισθήσεις της για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα τμήμα της διανοούμενης Αριστεράς —το οποίο, είναι αλήθεια, έχει γαλουχηθεί από παιδική ηλικία στη «δυτική αμερικανόσφαιρα»— ανακαλύπτει ότι τρέφει βαθιές συγγένειες με τη χώρα αυτή.

Το 1977, ένα τεύχος της επιθεώρησης «Tel Quel» έδωσε το σύνθημα της εκκίνησης. Ο διευθυντής της, Philippe Sollers —πρώην συνοδοιπόρος του Γαλλικού Κομμουνιστικού Κόμματος, ο οποίος επί Ιωάννη Παύλου Β΄ πέρασε από τον μαοϊσμό στον πολωνικό καθολικισμό— μας δηλώνει τώρα ότι αισθάνεται Αγγλοσάξονας, μονοθεϊστής και λακανικός. Μάλιστα, διευκρινίζει πως θα ήθελε «να έχει ένα αγγλικό διαβατήριο» («Le Matin», 15 Ιανουαρίου 1981). Σίγουρα δεν είμαι εγώ εκείνος που θα του το αρνηθεί! Ο Guy Scarpetta, αναπτύσσοντας ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στο «Art Press International» (Μάρτιος 1979), δημοσιεύει με τη σειρά του έναν «Έπαινο του κοσμοπολιτισμού» («Éloge du cosmopolitisme») —φτιαγμένο από ψίχουλα που έπεσαν από το τραπέζι του B. H. Lévy—, στον οποίο η Αμερική παρουσιάζεται, επίσης, ως το αιώνιο καταφύγιο για όλους εκείνους που σκοπεύουν να ξεφύγουν —η φράση επαναλαμβάνεται ακούραστα— από τον «ιδεολογικό μηχανισμό της ύπαρξης που διαθέτει ρίζες». Στην αμερικανική κοινωνία, η οποία ανέχεται τα πάντα αλλά δεν σέβεται τίποτα, ο Guy Scarpetta νιώθει σαν το ψάρι στο νερό. Ενθουσιασμένος από το «μικρό μήκος κύματος» της ιστορίας των Ηνωμένων Πολιτειών, μας περιγράφει τη «μέθη» που τον καταλαμβάνει όταν φτάνει στη Νέα Υόρκη, την «ευτυχία της εξορίας» του, τη χαρά του να παρατηρεί ότι, όσον αφορά την εξάλειψη των ριζοβόλων πολιτισμών, οι πολυεθνικές της Wall Street πετυχαίνουν εκεί όπου ο Μαρξ απέτυχε. Και συνεχίζει κηρύττοντας την «αποφασιστική σύζευξη του μονοθεϊστικού άξονα και του κοσμοπολίτικου ξεριζωμού» (μια ενδιαφέρουσα σύζευξη, πράγματι). Και τάσσεται υπέρ του αποικισμού των συνειδήσεων από την αιώνια Αμερική. (Άλλωστε, όπως λέει, «η ίδια η έννοια μιας ριζωμένης λαϊκής κουλτούρας είναι κάτι που πρέπει να πιάνεις μόνο με τσιμπίδα».) Αυτό, όπως φαίνεται, είναι το μυστικό της «νεωτερικότητας».

Νεωτερικότητα; «Η πρωτοπορία που σήμερα αξιώνει να είναι τέτοια, θα αποτελεί την οπισθοφυλακή του αύριο», απάντησε πρόσφατα η Marguerite Yourcenar. Στην πραγματικότητα, όπως έχει γράψει ο Jean Baudrillard, σήμερα τίποτα δεν είναι πλέον νεωτερικό. Όλα είναι απλώς «τρέχοντα» (actual). Και ακριβώς εδώ έγκειται το δράμα. Το να αποσυνδέσεις το παρόν από το παρελθόν σημαίνει να αποκληρώσεις το μέλλον: θα μπορούσε άραγε μια καινοτομία χωρίς ρίζες να είναι όντως καινούργια; Όσο για τη νεωτερικότητα που οραματίζεται ο Scarpetta, αυτή παραπέμπει μάλλον στον «Θαυμαστό Καινούργιο Κόσμο» του Χάξλεϋ και στο «1984» του Όργουελ.

Ο κοσμοπολιτισμός μπορεί να αποτελεί μια νοητική στάση, όχι μια απτή πραγματικότητα. Το να αλλάξει κανείς χώρα σημαίνει, εντούτοις, ότι εξακολουθεί να βρίσκεται σε κάποια χώρα. Το να αλλάξει κανείς υπηκοότητα —ακόμη και να αλλάζει κάθε χρόνο— σημαίνει, εντούτοις, ότι απλώς μεταβαίνει από τη μία υπηκοότητα στην άλλη. Μπορεί, λοιπόν, να αναρωτηθεί κανείς αν ένα έργο όπως αυτό του Scarpetta —το οποίο, αν και συμβάλλει αναμφισβήτητα στη διασάφηση της συζήτησης, αποσκοπεί ίσως κυρίως στο να μας κάνει να αποδεχτούμε μια περαιτέρω υποτέλεια— εμφανίζεται σε μια συγκυρία κατά την οποία γίνεται όλο και πιο σαφές, μέρα με τη μέρα, ότι τα ευρωπαϊκά και τα αμερικανικά συμφέροντα είναι, μακροπρόθεσμα, καταδικασμένα να αποκλίνουν ριζικά. Όπως είπε ο Jean Cau: «Στο πλαίσιο της αποικιοκρατίας, ο μόνος τρόπος για να μην είμαστε Ρώσοι αύριο είναι να μην είμαστε Αμερικανοί σήμερα» (Pourquoi la France, Table ronde, 1975)».




Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου 2026

Μία συνέντευξη του Alain de Benoist στο Breizh - Info για τον Ντόναλντ Τράμπ και την «τραμπική δεξιά»

 







BREIZH INFO: Με ποιους τρόπους η δεύτερη θητεία του Τραμπ σηματοδοτεί μια ακόμη βαθύτερη ρήξη με την μεταψυχροπολεμική παγκόσμια τάξη;

Alain de Benoist: Κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ήταν ακόμη προετοιμασμένος για την τροπή που παίρνει αυτή τη στιγμή. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας Μπάιντεν, είχε άφθονο χρόνο να επαναπροσδιορίσει τους στόχους του, να βελτιώσει το όραμά του και να αξιολογήσει τον στενό του κύκλο για να καθορίσει σε ποιον μπορούσε πραγματικά να βασιστεί. Μετά την επανεκλογή του, ξεκίνησε μια φρενίτιδα ανακοινώσεων που άφησαν (και εξακολουθούν να αφήνουν) τον υπόλοιπο κόσμο άναυδο. Αυτό οφείλεται κυρίως στην μάλλον εκκεντρική του προσωπικότητα. Πάρτε έναν παρανοϊκό, μεγαλομανή ναρκισσιστή, έναν πολιτικό ρήτορα και έναν επιχειρηματικό καρχαρία, ανακατέψτε τα όλα μαζί και έχετε τον Ντόναλντ Τραμπ. Έναν χαρακτήρα κάπου ανάμεσα στον Ούμπου και τον Καλιγούλα.

Η βαθύτερη και πιο επακόλουθη ρήξη είναι η «αποσύνδεση» μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών. Μέσα σε λίγους μήνες, προκάλεσε την κατάρρευση της «συλλογικής Δύσης», υπονόμευσε τα θεμέλια της Ατλαντικής Συμμαχίας και άλλαξε τους κανόνες του διεθνούς εμπορίου. Τώρα απειλεί την ίδια την ύπαρξη του ΝΑΤΟ. Ακόμα κι αν πολλοί δεν το συνειδητοποιούν, αυτό είναι ένα πραγματικά ιστορικό γεγονός που θα επηρεάσει σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες. Το να πιστέψει κανείς ότι όλα αυτά θα υποχωρήσουν όταν ο Τραμπ φύγει από τον Λευκό Οίκο θα ήταν λάθος. Μόλις η εμπιστοσύνη διαλυθεί, χρειάζεται αρκετός χρόνος για να επουλωθεί. Ειδικά επειδή, μετά τον Τραμπ, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ο Τζ. Ντ. Βανς να τον διαδεχθεί. Και ο Βανς συχνά απεικονίζεται ως ένας άνθρωπος που έχει «όλα τα χαρακτηριστικά του Τραμπ χωρίς κανένα από τα ελαττώματά του». Δεν υπάρχει επιστροφή.


BREIZH INFO: Μπορούμε να μιλήσουμε για μια οριστική στροφή προς έναν πολυπολικό κόσμο ή μήπως η αμερικανική ηγεμονία παραμένει άθικτη παρά τη ρητορική του Τραμπ; Ο Τραμπ παρουσιάζεται ως «μη παρεμβατικός» πρόεδρος, κι όμως, τους τελευταίους μήνες, έχει πολλαπλασιάσει τις παρεμβάσεις του. Είμαστε πραγματικά μάρτυρες του τέλους του αμερικανικού μεσσιανισμού ή απλώς ενός επαναπροσδιορισμού των μορφών του;

Alain de Benoist: Παραμένει άθικτο, αλλά αναδιατυπώνεται σε έναν κόσμο που έχει ήδη αλλάξει σημαντικά. Ο Τραμπ γνωρίζει πολύ καλά ότι κινούμαστε προς έναν πολυπολικό κόσμο, ότι η αμερικανική ηγεμονία απειλείται και ότι η αμερικανική κοινωνία είναι πιο κατακερματισμένη από ποτέ. Επειδή θαυμάζει τους ισχυρούς και περιφρονεί τους αδύναμους, τείνει να αναγνωρίζει ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ έχουν μια ορισμένη νομιμοποίηση να κυριαρχούν στις αντίστοιχες σφαίρες επιρροής τους. Αλλά δεν ακολουθεί αυτή τη λογική μέχρι το λογικό της συμπέρασμα, όπως αποδεικνύουν οι παρεμβάσεις του στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή. Η φήμη που έχει αποκτήσει ως «μη παρεμβατικός» είναι εντελώς ψευδής. Ο πυρήνας της εκλογικής του βάσης ευνοεί τον απομονωτισμό, αλλά αυτός όχι. Ταυτόχρονα, διακόπτει τις σχέσεις του με τους προκατόχους του σε τουλάχιστον τέσσερα σημεία.

Πρώτον, δεν θέλει παρατεταμένες παρεμβάσεις. Φοβάται, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, και δικαίως, ένα τέλμα όπως το Αφγανιστάν ή το Βιετνάμ. Προτιμά παρεμβάσεις που διαρκούν μόνο μέρες (ο βομβαρδισμός του Ιράν), ή ακόμα και ώρες (η απαγωγή του Μαδούρο). Δεύτερον, και το πιο αποκαλυπτικό, δεν αισθάνεται πλέον την ανάγκη να συγκαλύπτει τις παρεμβάσεις του με τις δικαιολογίες που επικαλέστηκαν οι προκάτοχοί του για να κερδίσουν την υποστήριξη της «διεθνούς κοινότητας» (μια άλλη οντότητα στα πρόθυρα της εξαφάνισης). Δεν λέει πλέον ότι θέλει να υπερασπιστεί την «ελευθερία και τη δημοκρατία». Παραδέχεται χωρίς ενδοιασμούς ότι είναι απλώς δική του επιθυμία. Επιστροφή στον νόμο της ζούγκλας. Τουλάχιστον δεν μπορεί να κατηγορηθεί για υποκρισία! Τρίτον, δεν προσπαθεί να κινητοποιήσει τους συμμάχους του. Τους παρουσιάζει το γεγονός ως τετελεσμένο για τον εξαιρετικό λόγο ότι δεν τους θεωρεί πλέον συμμάχους. Αυτό συμβαδίζει με την εγκατάλειψη της πολυμέρειας. Τέλος, αποδεικνύοντας την πλήρη άγνοιά του για τη φύση της πολιτικής, καταδικάζει τους παραδοσιακούς πολέμους μόνο ενώ εναποθέτει όλη του την εμπιστοσύνη στους εμπορικούς πολέμους, όπως αποδεικνύεται από την τιμωρητική φύση των αποφάσεών του σχετικά με τους δασμούς. Αυτό είναι ρηξικέλευθο.


BREIZH INFO: Σας φαίνεται η ομιλία του στο Νταβός κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ ως προεκλογικό τέχνασμα ή μήπως αντικατοπτρίζει μια συνεκτική γεωπολιτική στρατηγική;

Alain de Benoist: Σίγουρα όχι εκλογική επίδειξη δύναμης. Είναι απλώς η εφαρμογή των νέων κατευθύνσεων που περιγράφονται σε εκείνο το άλλο ιστορικό έγγραφο, την «Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας», που δημοσιοποιήθηκε στις 5 Δεκεμβρίου του περασμένου έτους από τον Λευκό Οίκο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκαθαρίζουν, χωρίς καμία αμφιβολία, ότι το Δυτικό Ημισφαίριο αποτελεί πλέον την αποκλειστική τους σφαίρα επιρροής - το ιδιωτικό τους προνόμιο. Τα «δίκτυα συμμαχιών και συμμάχων» των Ηνωμένων Πολιτειών αναφέρονται υπό τον τίτλο «μέσα που έχει στη διάθεσή της η Αμερική για να πετύχει αυτό που θέλει», κάτι που έχει το πλεονέκτημα της σαφήνειας. Αποκαλυπτικά είναι επίσης τα λόγια που χρησιμοποίησε ο Στίβεν Μίλερ, πολιτικός σύμβουλος του Τραμπ, για να δικαιολογήσει την αμερικανική στρατιωτική επέμβαση στο Καράκας: «Ζούμε στον πραγματικό κόσμο, έναν κόσμο που κυβερνάται από τη βία, την ισχύ και την επιβολή».


BREIZH INFO: Θα μπορούσε η αμφισβήτηση του ρόλου του ΝΑΤΟ από τον Τραμπ να επιταχύνει την κατάρρευση της Ατλαντικής Συμμαχίας όπως την ξέρουμε;

Alain de Benoist: Στην πραγματικότητα, η Ατλαντική Συμμαχία έχει ήδη εξαφανιστεί. Το ΝΑΤΟ, που ιδρύθηκε το 1949, είχε σκοπό να δώσει στους συμμάχους του καθεστώς υποτελούς. Αυτός ο οργανισμός «Βορειοατλαντικού Συμφώνου» θα έπρεπε να είχε εξαφανιστεί όταν κατέρρευσε το σοβιετικό μπλοκ. Αντίθετα, έχει γίνει ένα εργαλείο που έχει την εξουσία να παρεμβαίνει οπουδήποτε στον κόσμο για να υπερασπιστεί τα αμερικανικά συμφέροντα. Όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε την πρόθεσή του να καταλάβει τη Γροιλανδία, η οποία βρίσκεται επί του παρόντος υπό δανική δικαιοδοσία, το γεγονός ότι οι Δανοί ανήκουν στο ΝΑΤΟ δεν του άφησε ούτε στιγμή δισταγμού. Η Κοπεγχάγη βρέθηκε τότε σε μια γελοία θέση, ικανή να επικαλεστεί εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών μόνο το ΝΑΤΟ, το οποίο ανήκει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η αλήθεια είναι ότι ο Τραμπ έχει ήδη αποφασίσει να αποσυρθεί σταδιακά από το ΝΑΤΟ, απλώς και μόνο επειδή αυτός ο οργανισμός του κοστίζει περισσότερο από ό,τι αποφέρει.

Η τραγωδία είναι ότι οι Ευρωπαίοι, αντιμέτωποι με αυτή τη ριζικά νέα κατάσταση, βρίσκονται σε άρνηση. Αντί να μάθουν από την αμερικανική «αποσύνδεση», κάνουν ό,τι μπορούν για να της αντιταχθούν και διακηρύσσουν με κάθε δυνατό τρόπο ότι θέλουν να παραμείνουν πιστοί σύμμαχοι. Το να αυτοανακηρύσσεται κανείς σύμμαχος κάποιου που δεν θέλει πλέον συμμάχους είναι εξίσου ανόητο με το να αρνείται πεισματικά να θεωρήσει εχθρό κάποιον που έχει αποφασίσει να τον δει ως εχθρό.


BREIZH INFO: Η Ευρώπη φαίνεται πιο εξαρτημένη από ποτέ στρατιωτικά και ενεργειακά. Έχει ακόμα πιθανότητες να επιτύχει στρατηγική ανεξαρτησία;

Alain de Benoist: Δεν είναι θέμα «τύχης», αλλά θέμα θέλησης. Η Ευρώπη εξαρτάται πράγματι περισσότερο από ποτέ από τις Ηνωμένες Πολιτείες, και αυτό ισχύει από κάθε άποψη (από τα όπλα μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη, από το λογισμικό μέχρι τις πιστωτικές κάρτες). Έχει τα μέσα να ανακτήσει την κυριαρχία της; Δυνητικά ναι, αλλά μόνο αν έχει τη θέληση - και γνωρίζοντας ότι ένας τέτοιος στόχος θα απαιτήσει τουλάχιστον δεκαπέντε ή είκοσι χρόνια. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αποφασισμένη ότι η πορεία της δεν πρέπει να συνάδει με την ευρωπαϊκή ισχύ, δεν θέλει να ακούσει γι' αυτήν. Τα κράτη μέλη είναι διχασμένα. Ο Ντόναλντ Τραμπ, που τους θεωρεί λιγότερο από το τίποτα (δυστυχώς, όχι χωρίς λόγο), τους προσβάλλει και τους ταπεινώνει κάθε μέρα, αλλά παρ' όλα αυτά συνεχίζουν να βασίζονται στις Ηνωμένες Πολιτείες για να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες. Αντιμέτωπη με την απειλή εισβολής στη Γροιλανδία, η Δανία θα μπορούσε να είχε κάνει τρία πράγματα: να δώσει στους Αμερικανούς δύο μήνες για να εκκενώσουν τη στρατιωτική τους βάση εκεί, να αντιδράσει με δασμούς και να ακυρώσει την πρόσφατη παραγγελία της για αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη F-35. Αντ' αυτού, η απάντηση παρέμεινε μια αγανακτισμένη αποδοκιμασία. Αυτό είναι το θέαμα που βλέπουμε σχεδόν παντού.


BREIZH INFO: Μήπως η σινοαμερικανική αντιπαλότητα δομεί πλέον ολόκληρη την παγκόσμια γεωπολιτική, εις βάρος των περιφερειακών συγκρούσεων;

Alain de Benoist: Φυσικά. Όλοι γνωρίζουν ότι αυτή η αντιπαλότητα θα αποτελέσει το φόντο της επόμενης δεκαετίας. Οι αδυναμίες του Τραμπ απέναντι στον Πούτιν πηγάζουν από το γεγονός ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει εγκαταλείψει κάθε ελπίδα να δει το Κρεμλίνο να απομακρύνεται από το Πεκίνο. Αυταπατείται.


BREIZH INFO: Ο Τραμπ λέει ότι θέλει να κάνει τους συμμάχους των ΗΠΑ να πληρώνουν περισσότερα. Βλέπουμε το τέλος της «δωρεάν προστασίας» που παρείχε η Ουάσινγκτον από το 1945;

Alain de Benoist: Καταρχάς, δεν υπήρξε ποτέ καμία «προστασία». Η αμερικανική ομπρέλα ήταν αναγκαστικά ελαττωματική, καθώς καμία χώρα δεν μπορεί να εκτεθεί σε πυρηνικά αντίποινα προσπαθώντας να προστατεύσει μια χώρα διαφορετική από τη δική της. Η ίδια η αρχή της πυρηνικής αποτροπής είναι ότι δεν μπορεί να ασκηθεί προς όφελος τρίτου μέρους. Επιπλέον, η προστασία για την οποία μιλάτε δεν ήταν «δωρεάν», αφού την πληρώσαμε (και συνεχίζουμε να την πληρώνουμε) με την αμερικανοποίηση των τελωνείων μας. Τέλος, ας μην ξεχνάμε ότι το ΝΑΤΟ ήταν, εξαρχής, μια πρωτοβουλία και ένα εργαλείο των Ηνωμένων Πολιτειών, και ότι πάντα το χρησιμοποιούσαν αυτό ως επιχείρημα για να αποτρέψουν την εμφάνιση μιας αυτόνομης ευρωπαϊκής άμυνας. Η αντιστροφή της θέσης που βλέπουμε σήμερα είναι ακόμη πιο ειρωνική γι' αυτό.


BREIZH INFO: Μπορούμε να δούμε στον Τραμπισμό μια μορφή «πολιτισμικού ρεαλισμού» απέναντι στην φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση;

Κατά μία έννοια, ναι, αφού ο αμερικανικός παρεμβατισμός, πλέον σποραδικός, δεν ισχυρίζεται πλέον ότι εμπνέει μια καθολική κανονιστική τάξη. Ο Τραμπ θέλει να μπορεί να παρεμβαίνει όπου θέλει, αλλά δεν επιδιώκει να εγκαθιδρύσει μια νέα παγκόσμια τάξη. Αυτή είναι μια ακόμη θεμελιώδης ρήξη. Όπως είπε ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ στο Νταβός, «Η παλιά τάξη πραγμάτων δεν θα αποκατασταθεί και δεν πρέπει να το θρηνήσουμε». Αφήνουμε έναν κόσμο που διέπεται από τη φιλελεύθερη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, το ελεύθερο εμπόριο και την ιδεολογία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μπαίνουμε σε έναν κόσμο σχέσεων εξουσίας απογυμνωμένων από ιδεολογικές και ηθικές παγίδες, έναν κόσμο «ευρείων χώρων» και «πολιτισμικών ζωνών». Στις διεθνείς σχέσεις, ο ρεαλισμός είναι πάντα καλύτερος από την ηθικοποίηση αφαιρέσεων. Και τα πράγματα θα γίνουν πιο ξεκάθαρα όταν η νέα κατάσταση πραγμάτων αναγνωριστεί για αυτό που είναι.

Δυστυχώς, απέχουμε πολύ από αυτό. Το θέαμα που στήνει η Τραμπική δεξιά στην Ευρώπη, στο όνομα ενός «δυτικισμού» που έχει χάσει προ πολλού κάθε νόημα, είναι αποκρουστικό. Αυτοί οι άνθρωποι αυτοεπαινούνται που βλέπουν τον Ντόναλντ Τραμπ να εργάζεται για την αποκατάσταση του μεγαλείου της Αμερικής χωρίς να καταλαβαίνουν ότι αυτός ο στόχος απαιτεί την υποδούλωση της Ευρώπης. Χαίρονται με την ιδέα ότι ο Τραμπ επαινεί την κυριαρχία χωρίς να καταλαβαίνουν ότι, όταν πρόκειται για κυριαρχία, ο Τραμπ αναγνωρίζει μόνο τη δική του. Λένε ανοησίες. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν μπορεί να είναι φίλος μας, επειδή τα αντίστοιχα συμφέροντά μας θα αποκλίνουν πάντα. Το να λέμε ότι έχει λάβει ορισμένα μέτρα «που είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση» δεν πρέπει να μας οδηγεί στο να πιστεύουμε ότι για να λάβουμε παρόμοια μέτρα εδώ, ελπίζουμε με λιγότερη βιαιότητα, πρέπει να υποταχθούμε στις απαιτήσεις του. Αλλά είναι αλήθεια ότι όταν πρόκειται για τον χαρακτηρισμό του εχθρού, η ευρωπαϊκή δεξιά δεν έχει δει ποτέ πολλά πέρα ​​από τη μύτη της...







Κυριακή 27 Απριλίου 2025

Ο Alain De Benoist για τον Ντόναλντ Τράμπ

 





«Σε αντίθεση με ότι λέγεται εδώ και εκεί, ο Τράμπ δεν είναι απομονωτιστής, ούτε είναι υπέρμαχος της ειρήνης. Αντίθετα, όπως και πολλοί από τους προκατόχους του, πιστεύει ότι η υπεράσπιση των αμερικανικών συμφέροντων απαιτεί συνεχή παρέμβαση.  Η μεγάλη διαφορά είναι ότι δεν κρύβει αυτό τον παρεμβατισμό πίσω από υπέροχα ιδανικά όπως η υπεράσπιση της φιλελεύθερης δημοκρατίας και του κράτους δικαίου («δημοκρατία και ελευθερία») και ότι αντί να μπεί σε πολεμικές περιπέτειες θέλει να αποκτήσει προνόμια στο εμπόριο. Δεν είναι ένας va-t πόλεμος, αλλά ένας εμπορικός πόλεμος va-t-in. Δείτε πως μιλάει για την Γροιλανδία, τον Καναδά ή την Διώρυγα του Παναμά, υιοθετώντας μία πολεμικά ιμπεριαλιστική στάση βασισμένη στο παλιό αμερικανικό μύθο των «συνόρων». Για αυτόν όλα είναι συναλλαγή, όλα αγοράζονται ή πουλούνται, όλα είναι διαπραγματεύσιμα, όλα βασίζονται σε επιδείξεις εμπορικής δύναμης. Γνωρίζει πολύ καλά ότι το «γλυκό εμπόριο» δεν αποκλείει την επιθετικότητα, τον εκβιασμό ή την κατάκτηση. Ο «πασιφισμός» του είναι της ίδιας φύσης: βασίζεται στην απλή παρατήρηση ότι ο στρατιωτικός πόλεμος κοστίζει πολύ περισσότερο από ό,τι αποδίδει και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι σε καλύτερη θέση με το να κερδίσουν εμπορικούς πολέμους παρά να κερδίσουν στο πεδίο της μάχης. Για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα της εξουσίας των ΗΠΑ, σκοπεύει να κρυφτεί πίσω από τον εκβιασμό των δασμών, ενώ υποστηρίζει την απορρύθμιση και το ελεύθερο εμπόριο, όταν τον συμφέρει».